Previous Verse
Next Verse

Shloka 94

Daiva–Puruṣakāra Discourse and the Elephant-Corps Engagement (भीमगजानीक-सम्भ्रान्ति)

एवं संनोद्य सर्वाणि स्वान्यनीकानि पार्षत: । भीमसेनस्य जग्राह पार्ष्णि सत्पुरुषैर्वत:

evaṁ saṁnodya sarvāṇi svāny anīkāni pārṣataḥ | bhīmasenasya jagrāha pārṣṇi satpuruṣair vataḥ ||

Sañjaya nói: Như vậy, con trai của Pṛṣata (Dhṛṣṭadyumna), sau khi khích lệ và thúc giục toàn bộ các đội hình của mình, đã cùng những dũng sĩ cao quý nhận lấy nhiệm vụ bảo vệ hậu phương của Bhīmasena.

एवम्thus
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
संनोद्यhaving urged/impelled
संनोद्य:
TypeVerb
Rootसम्-नुद्
Formल्यप् (absolutive/gerund), परस्मैपद-प्रयोग (gerundial, voice-neutral in usage)
सर्वाणिall
सर्वाणि:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Accusative, Plural
स्वानिhis own
स्वानि:
Karma
TypeAdjective
Rootस्व
FormNeuter, Accusative, Plural
अनीकानिarmies/divisions
अनीकानि:
Karma
TypeNoun
Rootअनीक
FormNeuter, Accusative, Plural
पार्षतःthe son of Pṛṣata (Dhr̥ṣṭadyumna)
पार्षतः:
Karta
TypeNoun
Rootपार्षत
FormMasculine, Nominative, Singular
भीमसेनस्यof Bhīmasena
भीमसेनस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभीमसेन
FormMasculine, Genitive, Singular
जग्राहtook up/undertook
जग्राह:
TypeVerb
Rootग्रह्
FormPerfect (लिट्), 3rd, Singular, Parasmaipada
पार्ष्णिम्the rear/heel-side (rear-guard position)
पार्ष्णिम्:
Karma
TypeNoun
Rootपार्ष्णि
FormFeminine, Accusative, Singular
सत्पुरुषैःwith good/noble men
सत्पुरुषैः:
Karana
TypeNoun
Rootसत्पुरुष
FormMasculine, Instrumental, Plural
वृतःsurrounded/accompanied
वृतः:
TypeAdjective
Rootवृ (वरणे)
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Dhṛṣṭadyumna (Pārṣata, son of Pṛṣata/Drupada’s line)
B
Bhīmasena (Bhīma)
P
Pāṇḍava army divisions (anīkāni)
S
Satpuruṣa warriors (noble allies)

Educational Q&A

Effective dharmic leadership in war combines motivation of one’s forces with protective responsibility—ensuring that a principal warrior is not exposed to rear attacks, and that noble companions share the burden of safeguarding the vulnerable flank.

Dhṛṣṭadyumna first rallies his own troop-divisions for battle and then assumes the role of guarding Bhīma’s rear, accompanied by other honorable warriors, indicating a tactical rear-guard arrangement during the fighting.