Shloka 8
चेदिमत्स्यकरूषाश्न॒ भीमसेनपदानुगा:,तब भीमसेनके पदचिह्लोंपर चलनेवाले चेदि, मत्स्य तथा करूषदेशके क्षत्रियोंने समरभूमिमें निषादों एवं उनके राजाओंपर आक्रमण किया। फिर तो दोनों दलोंमें अत्यन्त घोर और भयंकर युद्ध होने लगा
sañjaya uvāca | cedimatsyakarūṣāś ca bhīmasenapadānugāḥ | samare niṣādānāṃ ca teṣāṃ rājñāṃś ca jaghnire | tataḥ senā-dvayor ghoraṃ yuddham āsīd bhayāvaham ||
Sañjaya nói: “Theo dấu chân Bhīmasena, các chiến binh Kṣatriya của Cedi, Matsya và Karūṣa tiến ra chiến địa, ập xuống quân Niṣāda cùng các vua của họ. Bấy giờ giữa hai đạo quân bùng lên một cuộc giao tranh ghê rợn, kinh hoàng—một cuộc chiến bị cuốn đi bởi đà xung kích và lòng trung thuộc, hầu như chẳng còn chỗ cho sự kiềm chế.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how allegiance to a powerful leader and the momentum of battle can rapidly escalate violence. It implicitly raises an ethical tension central to the epic: Kṣatriya duty to fight versus the human cost when war becomes ‘ghora’ (dreadful) and ‘bhayāvaha’ (fear-producing).
Sañjaya reports that warriors from Cedi, Matsya, and Karūṣa, moving in step with Bhīma’s advance, attack the Niṣādas and their rulers on the battlefield. This triggers a fierce, terrifying clash between the opposing groups.