Shloka 61
Daiva–Puruṣakāra Discourse and the Elephant-Corps Engagement (भीमगजानीक-सम्भ्रान्ति)
तत्र तत्रापविद्धानि व्यदृश्यन्त महाहवे । उस महासमरमें घोड़ोंकी लगाम, जोत, सुवर्णमण्डित चमकीली रस्सियाँ, पीठपर कसी जानेवाली गद्दियाँ (जीन), प्रास, बहुमूल्य ऋष्टियाँ, कवच, ढाल तथा भाँति-भाँतिके विचित्र आस्तरण इधर-उधर बिखरे दिखायी देने लगे || ५९-६० हू ।।
sañjaya uvāca |
tatra tatrāpaviddhāni vyadṛśyanta mahāhave |
prāsayantrair vicitraiś ca śastraiś ca nirmalaiḥ tathā ||
Sañjaya thưa: Trong đại chiến ấy, rải rác khắp nơi người ta thấy nhiều vật bị quăng bỏ—các cơ cụ phóng lao và những binh khí khác, sáng sạch, được mài giũa bóng loáng. Chiến địa như bị rắc đầy chiến cụ đắt giá, cho thấy cuộc chém giết đã khuấy đảo người và ngựa dữ dội đến nhường nào, và của cải cùng lớp che chở bị bỏ lại nhanh chóng ra sao giữa cơn tàn sát.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the stark impermanence of worldly possessions and protections in the face of war: even splendid, polished weapons and costly equipment end up discarded on the battlefield, highlighting the destructive cost of conflict and the fragility of human claims to security.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra what is visible on the battlefield: in the midst of the great fight, weapons and war-engines—especially spear-devices—are seen strewn about in many places, indicating intense, chaotic combat.