Shloka 41
Daiva–Puruṣakāra Discourse and the Elephant-Corps Engagement (भीमगजानीक-सम्भ्रान्ति)
छिन्नस्कन्ध: स विनदन् पपात गजयूथप: । आरुग्ण: सिन्धुवेगेन सानुमानिव पर्वत:,कंधा कट जानेसे वह गजयूथपति चिग्घाड़ता हुआ समुद्रके वेगसे भग्न होकर गिरनेवाले शिखरयुक्त पर्वतके समान धराशायी हो गया
chinnaskandhaḥ sa vinadan papāta gajayūthapaḥ | ārugṇaḥ sindhuvegena sānumān iva parvataḥ ||
Sañjaya nói: Bị chém đứt phần vai, con đầu đàn của bầy voi rống lên rồi đổ sụp—tan nát như bị sức biển xô vỡ—tựa một ngọn núi nhiều đỉnh sập xuống khi sống núi bị bẻ gãy. Hình ảnh ấy phơi bày đà khủng khiếp của chiến trận: ngay cả những thành lũy sống mạnh nhất cũng có thể bị quật ngã trong chớp mắt.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the fragility of embodied power in war: even a formidable force like an elephant-chief can be felled instantly. It reinforces the Mahābhārata’s recurring ethical tension—martial prowess and massed might do not guarantee security, and violence rapidly reduces living strength to ruin.
Sañjaya describes an elephant-herd leader whose shoulder-trunk has been cut; it trumpets and collapses. The fall is compared to a peak-bearing mountain broken and brought down by the ocean’s rushing force, intensifying the scene’s scale and devastation.