Shloka 16

Daiva–Puruṣakāra Discourse and the Elephant-Corps Engagement (भीमगजानीक-सम्भ्रान्ति)

Devanagari script

सर्वे: कलिड्लैरासन्न: संनिवृत्तेषु चेदिषु

Transliteration

sarve kaliṅgair āsannaḥ saṃnivṛtteṣu cedīṣu | cedideśīya-sainikānāṃ palāyanaṃ gate samastāḥ kaliṅgā bhīmasenasya nikaṭaṃ jagmuḥ; tathāpi mahābalī pāṇḍunandanaḥ bhīmasenaḥ svabāhubalaṃ niśritya na nivavṛte, na ca rathopasthānāt kiñcid api vicacāla |

Translation

Sañjaya nói: Khi quân Cedi quay lưng tháo chạy, toàn bộ quân Kalinga áp sát Bhīmasena. Nhưng người con hùng mạnh của Pāṇḍu, tin vào sức mạnh đôi tay mình, không hề lùi bước, cũng không dao động dù chỉ một chút trên chỗ ngồi của chiến xa. Cảnh ấy nêu bật lòng can đảm và ý chí kiên định giữa vận hội chiến trường đổi thay.

Word by Word

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta
• Type: Adjective
• Root: सर्व
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• कलिङ्गाः: the Kalingas
• कलिङ्गाः: Karta
• Type: Noun
• Root: कलिङ्ग
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• आसन्: were
• Type: Verb
• Root: अस्
• Form: Imperfect, 3rd, Plural

• संनिवृत्तेषु: when (they) had turned back / withdrawn
• संनिवृत्तेषु: Adhikarana
• Type: Adjective
• Root: सं-नि-वृत् (संनिवृत्त)
• Form: Masculine/Neuter, Locative, Plural

• चेदिषु: among the Cedis
• चेदिषु: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: चेदि
• Form: Masculine, Locative, Plural

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Bhīmasena (Bhīma)
• Pāṇḍu
• Cedi (Cedis/Cedī troops)
• Kaliṅga (Kalingas)

Educational Q&A

What is the core teaching?

Steadfastness under pressure: even when opponents surge forward and allies falter, a warrior grounded in duty and inner resolve does not yield to fear or instability.

What is happening in the narrative?

After the Cedi soldiers withdraw and flee, the Kalinga fighters converge on Bhīma. Bhīma, described as immensely strong, stands firm—he neither retreats nor shows the slightest wavering on his chariot.