Shloka 666
भीष्मधनंजयद्वैरथम्
Bhīṣma–Dhanaṃjaya Duel and the Opening Clash
सधनु: सरथ: साथश्वः प्रवपन् सायकान् रणे । यह अत्यन्त अद्भुत युद्ध सम्पूर्ण लोकोंके लिये आश्चर्यजनक घटना है। भविष्यमें ऐसे युद्ध होनेकी किसी प्रकार भी सम्भावना नहीं है। बुद्धिमान पार्थ रणभूमिमें भीष्मको कदापि जीत नहीं सकते; क्योंकि वे समरभूमिमें रथ
sadhanuḥ sarathaḥ sāthaśvaḥ pravapan sāyakān raṇe |
Sañjaya thưa: Tay cầm cung, đứng trên chiến xa cùng ngựa và tùy tùng, giữa trận tiền ông tuôn mưa tên như kẻ gieo hạt. Cuộc giao tranh này thật kỳ vĩ—một sự kiện khiến mọi cõi đều kinh ngạc. Về sau khó có thể còn xảy ra một trận chiến như thế. Dẫu Pārtha là bậc trí, chàng cũng không thể thắng Bhīṣma nơi chiến địa, bởi Bhīṣma đứng đó với chiến xa, ngựa và cung, rải tên như hạt giống khắp cánh đồng chiến tranh.
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage underscores the extraordinary, almost world-shaking nature of Bhīṣma’s martial prowess and the sense of inevitability that can surround dharma-bound conflict: even a wise hero like Arjuna may be unable to overcome an opponent whose strength, preparation, and destiny in that moment make him appear unconquerable.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that Bhīṣma, fully equipped with bow, chariot, and horses, is unleashing a relentless storm of arrows on the battlefield—so remarkable that it seems unparalleled in past or future—and he declares that Arjuna cannot defeat Bhīṣma under these conditions.