अध्याय ५५ — भीष्मस्य प्रचण्डविक्रमः, अर्जुनप्रत्युत्तरं, कृष्णस्य चक्रोद्यतिः
Chapter 55: Bhīṣma’s onslaught, Arjuna’s counter, and Kṛṣṇa’s raised discus
अश्वत्थामा कृपश्चैव कृतवर्मा च सात्वत: । महत्या सेनया सार्ध सेनापृषछ्ठे व्यवस्थिता:
sañjaya uvāca |
aśvatthāmā kṛpaś caiva kṛtavarmā ca sātvatāḥ |
mahatyā senayā sārdhaṃ senāpṛṣṭhe vyavasthitāḥ ||
Sañjaya nói: Aśvatthāmā, Kripa và Kritavarman thuộc dòng Satvata, cùng với một đạo quân lớn, được bố trí ở hậu quân của quân Kaurava, đứng vững để canh giữ và bảo toàn tuyến sau. Câu kệ nêu bật đạo lý quân trận của sự che chở—bảo vệ nơi dễ tổn thương ở phía sau để chủ lực có thể giao chiến mà không sợ bị cắt đứt đường lui.
(संजय उवाच
Even in warfare, duty includes protection and responsibility: guarding the rear prevents chaos, safeguards comrades, and reflects disciplined conduct rather than reckless aggression.
Sanjaya describes the Kaurava battle formation: Ashvatthama, Kripa, and Kritavarman are assigned to the army’s rear with a substantial force, serving as a protective screen against attacks from behind.