Shloka 39
भीष्मपर्व — अध्याय 54: फल्गुन-प्रतिरोधः, सौबली-व्यूह-विध्वंसः, दुर्योधन-भीष्म-संवादः
समुदते पार्थिवेन्द्रे पार्षते शत्रुसूदने । तमब्रवीत् ततः पार्थ: पार्षत॑ पृततापतिम्,यह सुनकर युद्धके लिये उन्मत्त रहनेवाले महान् धनुर्धर पाण्डवोंने उच्चस्वरमें सिंहनाद किया तथा शत्रुसूदन नृपश्रेष्ठ द्रुपदपुत्र धृष्टद्युम्नके इस प्रकार युद्धके लिये उद्यत होनेपर कुन्तीकुमार युधिष्ठिरने सेनापति ट्रुपदकुमारसे पुन: इस प्रकार कहा--
saṃudate pārthivendre pārṣate śatrusūdane | tam abravīt tataḥ pārthaḥ pārṣataṃ pṛtatāpatim ||
Sañjaya nói: Khi bậc vương giả tối thượng là Pārtha và Pārṣata—Dhṛṣṭadyumna, kẻ diệt thù—đã nói như thế và đứng sẵn cho chiến trận, thì Pārtha (Yudhiṣṭhira) lại một lần nữa cất lời với người con của Drupada, vị chiến tướng thiêu đốt quân thù trên chiến địa.
संजय उवाच
Educational Q&A
Even in war, righteous leadership requires deliberate speech and accountability. The verse frames command not as mere aggression but as ethically guided direction—Yudhiṣṭhira’s renewed address to the commander highlights restraint, clarity of purpose, and responsibility for how battle is conducted.
Sañjaya narrates that after the kingly Pārtha and the Pārṣata (Dhṛṣṭadyumna) are poised for battle, Yudhiṣṭhira speaks again to Dhṛṣṭadyumna, the Pāṇḍava commander, indicating further instructions or counsel before action proceeds.