Shloka 34
भीष्मपर्व — अध्याय 54: फल्गुन-प्रतिरोधः, सौबली-व्यूह-विध्वंसः, दुर्योधन-भीष्म-संवादः
तथा त्वमपि पाण्डूनां सेनानी: पुरुषर्षभ । “तुम मेरे सेनापति हो, भगवान् श्रीकृष्णके समान पराक्रमी हो। पुरुषरत्न! पूर्वकालमें भगवान् कार्तिकेय जिस प्रकार देवताओंके सेनापति हुए थे, उसी प्रकार तुम भी पाण्डवोंके सेनानायक होओ' ।।
sañjaya uvāca |
tac chrutvā jahṛṣuḥ pārthāḥ pārthivāś ca mahārathāḥ |
sādhu sādhv iti tad vākyam ūcuḥ sarve mahīkṣitaḥ ||
punar apy abravīd rājā dhṛṣṭadyumnaṁ mahābalam |
sa tvaṁ puruṣaśārdūla vikrameṇa jahi kauravān |
ye cānye pṛthivīpālāḥ pradhānāḥ puruṣarṣabha ||
“Cũng vậy, ngươi là tướng soái của quân Pāṇḍu, hỡi bậc trượng phu kiệt xuất.” Nghe lời Yudhiṣṭhira, các con của Pāṇḍu và những đại xa chiến trong hàng chư vương đều hân hoan; mọi bậc quân vương cùng tán dương, nói: “Hay lắm! Hay lắm!” Rồi vua Yudhiṣṭhira lại nói với Dhṛṣṭadyumna, người dũng lực phi thường: “Hỡi hổ giữa loài người, hãy dùng dũng mãnh mà đánh gục bọn Kaurava, cùng những vị vua hàng đầu khác đứng về phía họ, hỡi bậc nhất trong loài người.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights kṣatriya-dharma in wartime: a leader’s responsibility is to strengthen morale, affirm capable command, and direct force toward the opposing army with clarity and courage, while the community of allies supports and endorses righteous resolve.
After Yudhiṣṭhira’s earlier commendation, the Pāṇḍavas and allied kings applaud his words. Yudhiṣṭhira then turns again to Dhṛṣṭadyumna, urging him to lead with valor and to strike the Kauravas and their principal allied rulers.