Previous Verse
Next Verse

Shloka 45

Rajo-dhūli-saṃmūḍha-saṅgrāmaḥ

The Dust-Obscured Battle and Mutual Charges

शरदग्धान्यदृश्यन्त सैन्यानि द्रुपदस्य ह । जैसे ग्रीष्म-ऋतुमें आग लगनेसे सारे वन दग्ध हो जाते हैं, उसी प्रकार द्रुपदकी सारी सेनाएँ भीष्मके बाणोंसे दग्ध दिखायी देने लगीं || ४४ ह ।। अत्यतिष्ठद्‌ रणे भीष्मो विधूम इव पावक:,उस समय भीष्म रणभूमिमें धूमरहित अग्निके समान खड़े थे। जैसे दुपहरीमें अपने तेजसे तपते हुए सूर्यकी ओर देखना कठिन है, उसी प्रकार पाण्डव-सेनाके सैनिक भीष्मकी ओर दृष्टिपात करनेमें भी असमर्थ हो गये

sañjaya uvāca |

śaradagdhāny adṛśyanta sainyāni drupadasya ha |

yathā grīṣma-ṛtau dāvāgninā sarvāṇi vanāni dagdhāni bhavanti, tathā drupadasya sarvāṇi sainyāni bhīṣmasya bāṇair dagdhāni dṛśyante ||

atyatiṣṭhad raṇe bhīṣmo vidhūma iva pāvakaḥ |

yathā madhyāhne svastejasā tapantaṃ sūryaṃ prati draṣṭuṃ duṣkaram, tathā pāṇḍava-sainyasya yodhā bhīṣmaṃ prati dṛṣṭipātaṃ kartum api aśaknuvan ||

Sañjaya nói: Quân của Drupada hiện ra như bị thiêu cháy—như khu rừng giữa mùa hạ bị lửa rừng nuốt trọn. Cũng vậy, toàn bộ binh lực của Drupada dường như bị đốt rụi bởi những mũi tên của Bhīṣma. Rồi Bhīṣma đứng vững trên chiến địa như ngọn lửa không khói. Như khó có thể nhìn thẳng mặt trời rực cháy lúc chính ngọ, các chiến sĩ trong đạo quân Pāṇḍava cũng không sao nhìn về phía Bhīṣma được.

शरदग्धानिburnt by arrows
शरदग्धानि:
Karta
TypeAdjective
Rootशरदग्ध (शरैः दग्ध)
FormNeuter, Nominative, Plural
अदृश्यन्तwere seen/appeared
अदृश्यन्त:
TypeVerb
Rootदृश्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Plural, Ātmanepada
सैन्यानिarmies/troops
सैन्यानि:
Karta
TypeNoun
Rootसैन्य
FormNeuter, Nominative, Plural
द्रुपदस्यof Drupada
द्रुपदस्य:
TypeNoun
Rootद्रुपद
FormMasculine, Genitive, Singular
indeed/for emphasis
:
TypeIndeclinable
Root
अत्यतिष्ठत्stood forth/stood firmly
अत्यतिष्ठत्:
TypeVerb
Rootस्था
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण
FormNeuter, Locative, Singular
भीष्मःBhishma
भीष्मः:
Karta
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Nominative, Singular
विधूमःsmokeless
विधूमः:
TypeAdjective
Rootविधूम
FormMasculine, Nominative, Singular
इवlike/as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
पावकःfire
पावकः:
TypeNoun
Rootपावक
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
B
Bhīṣma
D
Drupada
P
Pāṇḍava army
A
arrows (bāṇa)
F
fire (pāvaka/dāvāgni)
S
sun (sūrya)
B
battlefield (raṇa)