Shloka 77
गौरुडव्यूह-रचना तथा अर्धचन्द्र-प्रत्यव्यूह
Garuḍa Array and the Ardhacandra Counter-Formation
शिरकश्रिच्छेद भल्लेन संक्रुद्धो लघुविक्रम: । राजन! यह देख गंगानन्दन भीष्मने क्रोधसे मूर्च्छिंत हो उस धनुषको फेंककर दूसरा अत्यन्त प्रबल एवं विशाल धनुष ले लिया और उसके ऊपर पत्थरपर रगड़कर तेज किये हुए सात विशाल भल्लोंका संधान किया। उनमेंसे चार भल्लोंके द्वारा उन्होंने सेनापति ब्ैतके चार घोड़ोंको मार डाला
sañjaya uvāca | śiraskaś chinnaṃ bhallena saṃkruddho laghuvikramaḥ | rājan, idaṃ dṛṣṭvā gaṅgānandano bhīṣmaḥ krodhena mūrcchita iva dhanuḥ kṣiptvā dvitīyaṃ atyanta-prabalaṃ viśālaṃ dhanuḥ jagrāha | tasmin aśmopale ghṛṣṭvā tīkṣṇīkṛtān sapta mahā-bhallān saṃdadhau | teṣāṃ caturbhiḥ senāpateḥ bāhlīkasya catvāro hayān jaghāna, dvābhyāṃ dhvajaṃ ciccheda, saptamena ca bhallena krodhāt sārather śiraś ciccheda | hātāśva-sūtāt sa rathād avaplutya mahābalaḥ ||
Sañjaya nói: “Tâu Đại vương! Khi đầu bị chém lìa bởi một mũi tên đầu rộng, Bhīṣma—nhanh như chớp trong chiến trận—bừng bừng phẫn nộ. Thấy vậy, con của sông Hằng như ngất đi vì giận, liền quăng bỏ cây cung, cầm lấy một cây cung khác vô cùng mạnh mẽ và to lớn, rồi lắp vào bảy mũi tên đầu rộng khổng lồ, được mài sắc trên đá. Bốn mũi trong số ấy giết bốn con ngựa của tướng Bāhlika; hai mũi chém đứt chiến kỳ; và mũi thứ bảy, phô bày tốc lực, ông giận dữ chém bay đầu người đánh xe. Rồi chiến sĩ đại lực, khi ngựa và người đánh xe đã chết, nhảy xuống khỏi chiến xa.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights how anger can intensify violence and accelerate destruction, even in a context where warriors act under kshatriya-duty. It implicitly contrasts disciplined prowess with wrath-driven escalation, reminding readers that ethical restraint remains relevant even amid righteous or obligatory conflict.
After a beheading by a bhalla arrow, Bhishma becomes enraged, switches to a stronger bow, and rapidly shoots seven sharpened broad-headed arrows: four kill Bahlika’s four horses, two cut the banner, and the seventh severs the charioteer’s head. With horses and charioteer dead, the warrior leaps down from the chariot.