Previous Verse
Next Verse

Shloka 246

गौरुडव्यूह-रचना तथा अर्धचन्द्र-प्रत्यव्यूह

Garuḍa Array and the Ardhacandra Counter-Formation

आश्षिप्त: स्यन्दनाद्‌ वीर: ससारथिरजिद्ागै: । भीष्मके बाणोंसे पहिये टूट गये

āśṣiptaḥ syandanād vīraḥ sa-sārathir ajid-āgaiḥ | bhīṣmake bāṇaiḥ pahiyē tūṭ gaye, yūā kaṭ gayā aura ekamātra bacā huā rathakā ghoṛā bhī mārā gayā | usa daśā meṃ ratha para baiṭhā huā sārathi-sahita vīra rathī bhī unke bāṇoṃ se āhata hokara svarga sidhārā ||

Sañjaya nói: Bị những mũi tên không sao cưỡng nổi của đối phương đánh bật khỏi chiến xa, dũng sĩ ấy—cùng người đánh xe—bị áp đảo. Dưới loạt tên của Bhīṣma, bánh xe vỡ nát, ách xe bị chém đứt, và ngay cả con ngựa cuối cùng còn lại cũng bị hạ. Trong cảnh bất lực ấy, vị chiến binh thiện chiến trên chiến xa, ngồi cùng người đánh xe, bị thương bởi những mũi tên kia rồi đi về cõi trời—một hình ảnh về sự nghiệt ngã không tránh khỏi của chiến tranh và cái giá đắt của kẻ đứng chắn trước lời thệ nguyện của một dũng tướng mạnh hơn.

आश्षिप्तःstruck, wounded
आश्षिप्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootआ-क्षिप् (धातु) → आश्षिप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
स्यन्दनात्from the chariot
स्यन्दनात्:
Apadana
TypeNoun
Rootस्यन्दन (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Ablative, Singular
वीरःthe hero/warrior
वीरः:
Karta
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
ससारdeparted, went (to heaven)
ससार:
TypeVerb
Rootसृ (धातु)
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular
सारथिःthe charioteer
सारथिः:
Karta
TypeNoun
Rootसारथि (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
रथीthe chariot-warrior
रथी:
Karta
TypeNoun
Rootरथिन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
अजिताङ्गैःby (weapons/limbs) that are unconquered; by the invincible ones
अजिताङ्गैः:
Karana
TypeAdjective
Rootअजिताङ्ग (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
B
Bhīṣma
C
chariot (syandana/ratha)
C
charioteer (sārathi)
A
arrows (bāṇa)
W
wheels (cakra)
Y
yoke (yūga)
H
horse (aśva)
S
Svarga (heaven)

Educational Q&A

The verse underscores the harsh moral reality of dharma-yuddha: valor and duty may culminate in death, and the warrior’s ‘svarga-gamana’ reflects the traditional ideal that one who falls facing the enemy attains a higher state—yet the narration also highlights the immense human cost of war.

Sañjaya describes a warrior being overwhelmed by Bhīṣma’s arrows: the chariot is disabled (wheels shattered, yoke cut), the last horse is killed, and the warrior—still on the chariot with his charioteer—falls mortally wounded and dies, said to have departed to heaven.