Shloka 65

Chapter 51: Saṃdhyākāla-saṃhāra

Evening Withdrawal after Arjuna’s Counter-Advance

Devanagari script

मृत्योरास्यमनुप्राप्तं मद्रराजममोचयत्‌ । तब आपके महाबली पुत्र दुर्योधनने भीष्मजीको आगे करके सम्पूर्ण सेनाके साथ बैतके रथपर चढ़ाई की और मृत्युके मुखमें पहुँचे हुए मद्रराज शल्यको छुड़ा लिया ।। ६४ || ततो युद्ध समभवत्‌ तुमुलं लोमहर्षणम्‌

Transliteration

mṛtyor āsyam anuprāptaṃ madrarājam amocayat | tato yuddhaṃ samabhavat tumulaṃ lomaharṣaṇam ||

Translation

Sañjaya nói: Duryodhana, người con trai hùng mạnh của ngài, đặt Bhīṣma ở phía trước và tiến lên cùng toàn quân, đã cứu Śalya, vua xứ Madra, kẻ đã đến sát miệng tử thần. Rồi một trận chiến dữ dội bùng lên—ồn ào cuồng loạn, khiến tóc gáy dựng đứng.

Word by Word

• मृत्योः: of death
• मृत्योः: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: मृत्यु
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• आस्यम्: mouth
• आस्यम्: Karma
• Type: Noun
• Root: आस्य
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• अनुप्राप्तम्: having reached
• अनुप्राप्तम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: अनु-प्राप्
• Form: Masculine, Accusative, Singular, kta (past passive participle)

• मद्रराजम्: the king of Madra (Shalya)
• मद्रराजम्: Karma
• Type: Noun
• Root: मद्रराज
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• अमोचयत्: released / freed
• अमोचयत्: Karta
• Type: Verb
• Root: मुच्
• Form: Imperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada, true

• ततः: then
• Type: Indeclinable
• Root: ततः

• युद्धम्: battle
• युद्धम्: Karta
• Type: Noun
• Root: युद्ध
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• समभवत्: arose / happened
• Type: Verb
• Root: सम्-भू
• Form: Imperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada

• तुमुलम्: fierce, tumultuous
• Type: Adjective
• Root: तुमुल
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• लोमहर्षणम्: hair-raising, thrilling
• Type: Adjective
• Root: लोमहर्षण
• Form: Neuter, Nominative, Singular

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Duryodhana
• Bhīṣma
• Śalya
• Madra
• chariot
• army
• death (as metaphor: mouth of death)