Shloka 9
भूमिगुण-प्रश्नः
Inquiry into the qualities of Earth and the classification of beings
यदा तु विषमी भावमाविशन्ति परस्परम् | तदा देहैदेहवन्तो व्यतिरोहन्ति नान्यथा,जब ये विषमभावको प्राप्त होते हैं, तब एक-दूसरेसे मिल जाते हैं। उस समय ही देहधारी प्राणी अपने शरीरोंसे संयुक्त होते हैं, अन्यथा नहीं
yadā tu viṣamī bhāvam āviśanti parasparam | tadā dehair dehavantō vyatirōhanti nānyathā ||
Sañjaya thưa: Nhưng khi chúng nghiêng lệch, bất hòa với nhau, thì các hữu thể mang thân liền va chạm và quấn chặt nhau ngay bằng chính thân xác—không thể khác. Bởi rối loạn bên trong và sự bất hòa giữa người với người sẽ dẫn đến xung đột bên ngoài, khiến chiến tranh thân xác chỉ là hình bóng của sự mất cân bằng trong tâm và trong đạo lý.
संजय उवाच
Educational Q&A
Physical confrontation is portrayed as the outcome of an inner and mutual imbalance (viṣamī-bhāva). When minds and relations become discordant, embodied beings inevitably come into bodily opposition; without such inner disharmony, the verse implies, the collision would not arise.
Sañjaya is describing the dynamics by which opponents come to physical engagement: once mutual hostility or imbalance takes hold between parties, they meet and clash through their bodies. It frames the impending or ongoing conflict as rooted in a prior shift of disposition.