Shloka 16
Arjuna–Bhīṣma Strategic Engagement and Mutual Arrow-Interdiction (भीष्मार्जुनसमागमः)
विविंशतिकश्षित्रसेनो विकर्णश्र महारथ: । पुरुमित्रो जयो भोज: सौमदत्तिश्न वीर्यवान्,(अग्रतः पाण्डुसेनाया हाृतिष्ठन् पृथिवीक्षित: ।।
sañjaya uvāca |
viviṁśatir citraseno vikarṇaś ca mahārathaḥ |
purumitro jayo bhojaḥ saumadattiś ca vīryavān |
(agrataḥ pāṇḍu-senāyā hṛtiṣṭhan pṛthivīkṣitaḥ ||)
Sañjaya nói: Viviṁśati, Citrasena và Vikarṇa—vị đại xa chiến; Purumitra, Jaya, Bhoja và người con dũng mãnh của Somadatta (Bhūriśravas)—những vị vua ấy đứng chặn ở tuyến đầu trước đại quân Pāṇḍava. Vung những cây cung lớn, nắm những mũi tên khi rời dây trông như rắn độc, họ hiện ra như mây giông có tia chớp, đối diện hàng ngũ địch và dựng nên một bức màn uy hiếp trước mặt quân Pāṇḍava.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes the kṣatriya ideal of steadfastness and organized resistance in battle: leaders take the forefront, display readiness, and form a protective line. Ethically, it illustrates how martial excellence and courage can be deployed in service of one’s side—without itself guaranteeing the righteousness of the cause.
Sañjaya lists prominent Kaurava warriors—Viviṁśati, Citrasena, Vikarṇa, Purumitra, Jaya, Bhoja, and Bhūriśravas—who advance to the front and stand facing the Pāṇḍava forces, appearing like storm-clouds with lightning as they ready bows and serpent-like arrows.