Shloka 29
सम्बन्ध-- इस प्रकार नित्य विज्ञानानन्न्दधन आत्मतत्त्वको सर्वत्र समभावसे देखनेका महत्त्व और फल बतलाकर अब जगले श्लोकमें उसे अकर्ता देखनेवालेकी महिमा कहते हैं प्रकृत्यैव च कर्माणि क्रियमाणानि सर्वश: । यः पश्यति तथा55त्मानमकर्तारें स पश्यति,और जो पुरुष सम्पूर्ण कर्मोंको सब प्रकारसे प्रकृतिके द्वारा ही किये जाते हुए देखता है और आत्माको अकर्ता देखता है, वही यथार्थ देखता हैं
prakṛtyaiva ca karmāṇi kriyamāṇāni sarvaśaḥ | yaḥ paśyati tathātmānam akartāraṃ sa paśyati ||
Mọi hành động, theo mọi cách, đều do Prakṛti (Tự Nhiên) tự mình thực hiện. Người nào thấy điều ấy—và cũng thấy Tự Ngã (Ātman) là vô tác (không phải kẻ làm)—người ấy mới thật sự thấy đúng. Trong bối cảnh đạo đức của chiến trường, lời dạy này chuyển Arjuna khỏi sự chủ động do bản ngã chi phối sang sự phân minh sáng tỏ: hãy hành động nơi bổn phận đòi hỏi, nhưng đừng chiếm hữu hành động như “ta là kẻ làm”.
अजुन उवाच
Educational Q&A
Actions belong to Prakṛti (the causal play of qualities and conditions), while the Ātman is to be understood as akartā (non-agent). True vision is to act without egoic ownership—performing duty while relinquishing the claim ‘I am the doer.’
In the Bhīṣma Parva’s battlefield instruction-context, Arjuna is being guided toward steadiness and right understanding. The verse frames a way to engage in necessary action without inner collapse: see the forces of nature performing deeds, and keep the Self free from doership and blame.