Shloka 24
Mokṣa–Saṃnyāsa–Tyāga–Guṇa-Vibhāga (Renunciation, Relinquishment, and the Three Guṇas) — Mahābhārata 6, Bhīṣma-parva
सम्बन्ध-- इस प्रकार गुणोंके सहित प्रकृति और पुरुषके ज्ञानका महत्त्व सुनकर यह इच्छा हो सकती है कि ऐसा ज्ञान कैसे होता है। इयलिये अब दो श्लोकोंद्वारा भिन्न-भिन्न अधिकारियोंके लिये तत्त्वज्ञानके भिन्न-भिन्न साधनोंका प्रतिपादन करते हैं-- ध्यानेनात्मनि पश्यन्ति केचिदात्मानमात्मना । अन्ये सांख्येन योगेन कर्मयोगेन चापरे,उस परमात्माको कितने ही मनुष्य तो शुद्ध हुई सूक्ष्म बुद्धिके ध्यानके द्वारा हृदयमें देखते हैं;* अन्य कितने ही ज्ञानयोगके द्वारा और दूसरे कितने ही कर्मयोगके द्वाराः देखते हैं अर्थात् प्राप्त करते हैं
arjuna uvāca | dhyānenātmani paśyanti kecid ātmānam ātmanā | anye sāṅkhyena yogena karmayogena cāpare ||
Arjuna nói: Có người thấy Tự Ngã trong tim nhờ kỷ luật thiền định—lấy nội tâm đã thanh tịnh mà chiêm kiến Tự Ngã. Kẻ khác đạt đến sự chứng ngộ ấy qua con đường phân biệt và trí tuệ (Sāṅkhya-yoga), và lại có người qua con đường hành động vô tư (karma-yoga).
अजुन उवाच
Educational Q&A
Realization of the Self is attainable through different disciplines suited to different temperaments: meditative contemplation, discriminative knowledge (Sāṅkhya/jñāna-yoga), and selfless action (karma-yoga). The verse affirms multiple legitimate approaches to the same spiritual end.
In the Bhīṣma Parva dialogue context, Arjuna is engaging with teachings about prakṛti and puruṣa and asks, in effect, how such truth is realized. This verse introduces that seekers employ distinct methods—meditation, knowledge-yoga, or action-yoga—to perceive the inner Self.