Shloka 14
सम्बन्ध-- जबकि आत्मा वास्तवमें कर्म करनेवाला भी नहीं है और इनद्द्रियादिसे करवानेवाला भी नहीं है; तो फिर सब मनुष्य अपनेको कर्मोका कर्ता क्यों मानते हैं और वे कर्मफलके भागी क्यों होते हैं? इसपर कहते हैं-- न कर्त॒त्वं न कर्माणि लोकस्य सृजति प्रभु: । न कर्मफलसंयोगं स्वभावस्तु प्रवर्तते,परमेश्वर मनुष्योंके न तो कर्तापनकी, न कर्मोंकी और न कर्मफलके संयोगकी ही रचना करते हैं;* किंतु स्वभाव ही बर्त रहा है?
arjuna uvāca | na kartṛtvaṁ na karmāṇi lokasya sṛjati prabhuḥ | na karmaphalasaṁyogaṁ svabhāvas tu pravartate ||
Arjuna nói: “Đấng Tối Thượng không tạo cho con người ý niệm ‘ta là kẻ làm’, cũng không tạo ra các hành vi, cũng không tạo ra mối nối kết với quả của hành vi. Chính tự tính—khuynh hướng tự nhiên do các guṇa chi phối—khiến mọi điều vận hành.”
अर्जुन उवाच
Educational Q&A
The verse distinguishes the Supreme Lord from the immediate mechanism of human action: Īśvara is not the author of a person’s doership, actions, or their fruit-bearing linkage; instead, action proceeds from svabhāva—one’s conditioned nature under the guṇas. This frames responsibility as arising within prakṛti-based conditioning rather than being imposed by God.
In the midst of Kṛṣṇa’s instruction on karma, renunciation, and the Self, Arjuna raises a pointed doubt about accountability: if the true Self is not an agent, why do people still act as ‘doers’ and undergo results? This verse states the premise that the Lord is not manufacturing doership; the momentum of nature is what drives embodied conduct.