Shloka 5
भीष्मव्यूहदर्शनम् / Viewing Bhīṣma’s Battle Array and Arjuna’s Reassurance
ते वयं संशयं प्राप्ता: ससैन्या: शत्रुकर्षण । कथमस्मान्महाव्यूहादुत्थानं नो भविष्यति,'शत्रुनाशन अर्जुन! हमलोग अपनी सेनाओंके साथ प्राणसंकटकी स्थितिमें पहुँच गये हैं। इस महान् व्यूहसे हमारा उद्धार कैसे होगा?”
te vayaṁ saṁśayaṁ prāptāḥ sa-sainyāḥ śatrukarṣaṇa | katham asmān mahāvyūhād utthānaṁ no bhaviṣyati ||
Sanjaya nói: “Hỡi Arjuna, bậc khuất phục quân thù, chúng ta—cùng với các đạo quân—đã rơi vào nỗi hoang mang và hiểm nguy nặng nề. Làm sao chúng ta được giải thoát khỏi đội hình chiến trận rộng lớn và đáng sợ này?”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the psychological and ethical pressure of war: even seasoned warriors can be overwhelmed by uncertainty when confronted with a seemingly inescapable strategic situation. It frames the need for clear counsel, steadiness, and right action (dharma) amid crisis.
Sanjaya reports a moment of alarm: the forces find themselves trapped or threatened by a powerful ‘mahā-vyūha’ (major battle formation). Addressing Arjuna as ‘śatrukarṣaṇa,’ he asks how their side can break out and survive the formation’s danger.