Shloka 2

भीष्मव्यूहदर्शनम् / Viewing Bhīṣma’s Battle Array and Arjuna’s Reassurance

Devanagari script

व्यूहं भीष्मेण चाभेद्यं कल्पितं प्रेक्ष्य पाण्डव: । अक्षोभ्यमिव सम्प्रेक्ष्य विवर्णोडर्जुनमब्रवीत्‌,भीष्मने जिस व्यूहकी रचना की थी, उसका भेदन करना असम्भव था। उसे अक्षोभ्य- सा देखकर पाण्डुनन्दन युधिष्ठिरकी अंगकान्ति फीकी पड़ गयी। वे अर्जुनसे इस प्रकार बोले--

Translation

Nhìn thế trận do Bhīṣma bày ra, không thể phá vỡ, vững như không gì lay chuyển, Yudhishthira—con của Pandu—bỗng tái mặt. Rồi ngài nói với Arjuna như sau—

Word by Word

व्यूहम्battle-array, formation

भीष्मेणby Bhishma

चand

अभेद्यम्unbreakable, impossible to pierce

कल्पितम्arranged, devised

प्रेक्ष्यhaving seen, after observing

पाण्डवःthe Pandava (Yudhishthira)

अक्षोभ्यम्unshakable, unagitated

इवas if, like

सम्प्रेक्ष्यhaving looked at closely

विवर्णःpale, discolored

उत्up, forth (preverb)

अर्जुनम्Arjuna

अब्रवीत्said, spoke

Speaker

संजय उवाच

Character Dynamics

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

War Context

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Geographic Context

Meter (Chandas)

Sandhi Notes