Previous Verse

Shloka 33

भीष्मपर्व — अध्याय २: संजयस्य दिव्यदृष्टिप्रदानम् तथा निमित्तवर्णनम्

Granting Sañjaya Divine Sight and the Description of Omens

अनभ्रे च महाघोर: स्तनित: श्रूयते स्वनः । वाहनानां च रुदतां निपतन्त्यश्रुबिन्दव:,“बिना बादलके ही आकाशमें अत्यन्त भयंकर गर्जना सुनायी देती है। रोते हुए वाहनोंकी आँखोंसे आँसुओंकी बूँदें गिर रही हैं"

anabhre ca mahāghoraḥ stanitaḥ śrūyate svanaḥ | vāhanānāṃ ca rudatāṃ nipatanty aśrubindavaḥ ||

Vaiśampāyana nói: Dẫu trời quang không mây, vẫn nghe một tiếng gầm rền ghê rợn như sấm. Và từ mắt những con vật làm chiến mã đang khóc, từng giọt lệ rơi xuống—điềm báo rằng trận chiến sắp tới chất chứa kinh hãi và mang sức nặng đạo lý nghiêm khắc.

अनभ्रेin a cloudless (sky)
अनभ्रे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootअनभ्र
FormNeuter, Locative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
महाघोरःvery terrible
महाघोरः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहाघोर
FormMasculine, Nominative, Singular
स्तनितःthunder (thundering)
स्तनितः:
Karta
TypeNoun
Rootस्तनित
FormMasculine, Nominative, Singular
श्रूयतेis heard
श्रूयते:
TypeVerb
Rootश्रु
FormPresent, Atmanepada (passive sense), 3rd, Singular
स्वनःsound, roar
स्वनः:
Karta
TypeNoun
Rootस्वन
FormMasculine, Nominative, Singular
वाहनानाम्of the mounts/vehicles
वाहनानाम्:
TypeNoun
Rootवाहन
FormNeuter, Genitive, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
रुदताम्of (those) crying
रुदताम्:
TypeAdjective
Rootरुदत्
FormNeuter, Genitive, Plural
निपतन्तिfall down
निपतन्ति:
TypeVerb
Rootपत्
FormPresent, Parasmaipada, 3rd, Plural
अश्रुबिन्दवःtear-drops
अश्रुबिन्दवः:
Karta
TypeNoun
Rootअश्रुबिन्दु
FormMasculine, Nominative, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
S
sky (cloudless)
T
thunder-like roar (stanita/svana)
V
vāhana (mounts/war-animals/vehicles)
T
tears (aśru-bindava)

Educational Q&A

The verse underscores the ethical weight of adharma-driven conflict: nature and even animals react with fear and sorrow, suggesting that violence—especially among kin—carries grave moral consequences and invites ominous signs.

As the Kurukṣetra war approaches, Vaiśampāyana reports inauspicious portents: a thunderous roar is heard despite a cloudless sky, and the war-mounts appear to weep, with tears visibly falling—signaling impending calamity.