Shloka 18
भीष्मपर्व — अध्याय २: संजयस्य दिव्यदृष्टिप्रदानम् तथा निमित्तवर्णनम्
Granting Sañjaya Divine Sight and the Description of Omens
अभ्यग्र॑ च प्रपश्यन्ति युद्धमानन्दिनो द्विजा: । क्रव्यादा भक्षयिष्यन्ति मांसानि गजवाजिनाम्
abhyagraṁ ca prapaśyanti yuddham ānandino dvijāḥ | kravyādā bhakṣayiṣyanti māṁsāni gajavājinām ||
Vaiśampāyana nói: “Những loài chim, hân hoan trước viễn cảnh chiến trận, được thấy bay đến rất gần và dõi nhìn cuộc giao tranh. Điều ấy báo rằng các loài ăn thịt sẽ sớm rỉa xác voi và ngựa.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the moral cost of war: when humans choose violence, the natural world responds with grim inevitability—scavengers gather, and death becomes certain. It serves as a dharmic warning that warfare degrades life and invites widespread suffering beyond the combatants.
As the armies prepare and the conflict looms, ominous signs appear: birds crowd close to the battlefield, seemingly delighted, indicating that many will die and that carnivores will feed on the fallen, including elephants and horses.