Shloka 77
Bhīṣma-nipāta-saṃvāda — Sañjaya’s Report of Bhīṣma’s Fall (भीष्मनिपातसंवादः)
तस्मान्मे सर्वमाचक्ष्व यद् वृत्तं तत्र संजय | यद् वृत्तं तत्र संग्रामे मन्दस्याबुद्धिसम्भवम्,अपनीतं सुनीतं यत् तनन््ममाचक्ष्व संजय । इसलिये संजय! मुझसे वहाँका सारा वृत्तान्त कहो। मूर्ख दुर्योधनके अज्ञानके कारण उस युद्धमें अन्याय और न्यायकी जो-जो बातें संघटित हुई हों, उन सबका वर्णन करो
tasmān me sarvam ācakṣva yad vṛttaṃ tatra sañjaya | yad vṛttaṃ tatra saṅgrāme mandasyābuddhi-sambhavam apānītaṃ sunītaṃ yat tan mamācakṣva sañjaya ||
Vì vậy, Sañjaya, hãy thuật cho ta mọi điều đã xảy ra ở đó. Hãy kể những gì diễn ra trong trận chiến ấy—những điều phát sinh từ sự u mê của Duryodhana, kẻ trí tối; điều gì bị gạt bỏ hay được giữ vững như phi nghĩa và chính nghĩa. Hãy thuật lại tất cả cho ta, Sañjaya.
धृतराष्ट उवाच
Educational Q&A
Dhṛtarāṣṭra frames the war-report as an ethical inquiry: he wants not only events but also how folly (abuddhi) leads to wrongdoing, and how right conduct (sunīti/dharma) is upheld or neglected. The verse highlights accountability—actions in war must be judged by moral discernment, not merely by victory or loss.
Dhṛtarāṣṭra requests Sañjaya to narrate the full course of what happened on the battlefield, specifically asking for details of what arose from Duryodhana’s misguided judgment and how matters of right and wrong played out during the conflict.