Shloka 32
यन्नोत्सहति देवेन्द्र: सह देवैरपि ध्रुवम् “महाबाहु कौरवनन्दन! तुममें ऐसे पराक्रमका होना आश्वर्यकी बात नहीं है। अमिततेजस्वी वीर! मुझे नारदजीने पहले ही बता दिया था कि तुम पुरातन महर्षि नर हो और नारायणस्वरूप भगवान् श्रीकृष्णकी सहायतासे इस भूतलपर ऐसे-ऐसे महान् कर्म करोगे, जिन्हें निश्चय ही सम्पूर्ण देवताओंके साथ देवराज इन्द्र भी नहीं कर सकते ।। ३०-३१ ह || विदुस्त्वां निधन पार्थ सर्वक्षत्रस्य तद्विद:,'पार्थ! जानकार लोग तुम्हें सम्पूर्ण क्षत्रियोंकी मृत्युरूप जानते हैं। तुम भूतलपर मनुष्योंमें श्रेष्ठ और धनुर्धरोंमें प्रधान हो
yan notsahati devendraḥ saha devair api dhruvam
Sañjaya nói: “Đại sự ấy—mà ngay cả Indra, chúa tể chư thiên, dẫu cùng toàn thể các thần linh—cũng chắc chắn không đủ sức hoàn thành…” (Ý rằng những chiến công đã định của Arjuna, được Nārāyaṇa trong hình tướng Śrī Kṛṣṇa nâng đỡ, sẽ vượt quá năng lực hợp nhất của các devas, cho thấy sức mạnh thiêng liêng đang vận hành trong cuộc chiến sắp tới.)
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes that certain dharma-driven outcomes in the epic are upheld by a higher, divinely sanctioned power: human action aligned with cosmic purpose (here, the impending war’s resolution) can exceed even the apparent limits of the gods, highlighting providence and destiny rather than mere brute force.
Sañjaya is describing (in praise and foretelling) the extraordinary deeds associated with Arjuna’s side, implying that what is about to be achieved in the Kurukṣetra conflict—especially with Kṛṣṇa’s support—surpasses what Indra and the gods could accomplish, thereby framing the war’s events as inevitable and superhuman in scale.