Shloka 12

Devanagari script

शिखण्डी तु महाबाणान्‌ यान्‌ मुमोच महारथ:

Transliteration

sañjaya uvāca | śikhaṇḍī tu mahābāṇān yān mumoca mahārathaḥ, atāḍayan raṇe bhīṣmaṃ sahitāḥ sarvasṛñjayāḥ |

Translation

Sañjaya nói: Rồi Śikhaṇḍī, vị chiến tướng xa luân, phóng ra những mũi tên mạnh mẽ; và toàn thể Sṛñjaya cùng hợp sức đánh Bhīṣma trong trận chiến. Họ hợp làm một, công kích ông từ mọi phía, mong bào mòn vị grandsire bằng sức ép không ngừng—một đoạn cho thấy rằng trong chiến tranh, mưu lược tập thể và việc khai thác một điểm yếu đã biết có thể khuất phục cả bậc trưởng lão chính trực và đáng sợ nhất.

Word by Word

• {'sañjaya uvāca': 'Sañjaya said', 'śikhaṇḍī': 'Śikhaṇḍī (Pāṇḍava-aligned warrior

• key to Bhīṣma’s fall)', 'tu': 'then

• indeed', 'mahābāṇān': 'great/mighty arrows', 'yān': 'which', 'mumoca': 'released

• shot forth', 'mahārathaḥ': 'a great chariot-warrior', 'atāḍayan': 'they struck

• smote', 'raṇe': 'in battle', 'bhīṣmam': 'Bhīṣma', 'sahitāḥ': 'together

• united', 'sarva-sṛñjayāḥ': 'all the Sṛñjayas (Pāṇḍava confederates)'}

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Śikhaṇḍī
• Bhīṣma
• Sṛñjayas
• mahābāṇa (mighty arrows)
• raṇa (battlefield)

Educational Q&A

What is the core teaching?

Even the mightiest warrior can be brought down when opponents act in disciplined unity and exploit a moral or situational constraint. The verse invites reflection on the ethics of victory: success in war often depends not only on strength but on strategy that targets an adversary’s known limitation—raising questions about dharma in combat.

What is happening in the narrative?

Sañjaya reports that Śikhaṇḍī releases powerful arrows and, along with all the Sṛñjaya warriors, attacks Bhīṣma from all sides on the battlefield, intensifying the assault that leads toward Bhīṣma’s eventual incapacitation.