Shloka 15
पाण्डवानभ्यवर्तन्त तस्मिन् वीरवरक्षये । महाराज! बड़े-बड़े वीरोंका विनाश करनेवाले उस महायुद्धमें जब एक ओर भीष्म और दूसरी ओर पाण्डुनन्दन धनंजय पराक्रम प्रकट कर रहे थे
sañjaya uvāca |
pāṇḍavān abhyavartanta tasmin vīravarakṣaye |
mahārāja! bṛhad-bṛhad-vīrāṇāṁ vināśa-karaṇe tasmin mahāyuddhe yadā ekato bhīṣmaḥ aparato pāṇḍunandano dhanañjayaḥ parākramaṁ prakaṭayataḥ, tadā pitāmahaṁ bhīṣmaṁ mahāparākrame pravṛttaṁ dṛṣṭvā tava sarve putrāḥ senābhiḥ saha svargaṁ paramaṁ lakṣyaṁ kṛtvā yuddhe mṛtyum icchantaḥ pāṇḍavān abhyadhāvan ||
pāṇḍavā api mahārāja smaranto vividhān bahūn tāvakān tava putrān kleśān, prahṛṣṭavat bhayatyāgaṁ kṛtvā brahmaloka-gamanāya utsukāḥ tava sainyān putrāṁś ca yodhayanti |
Sañjaya thưa: Trong đại chiến ấy—kẻ hủy diệt bao bậc anh hùng kiệt xuất—khi một bên là Bhīṣma, bậc tổ phụ, và một bên là Dhanañjaya (Arjuna), con của Pāṇḍu, đều phô bày dũng lực, thì các con của bệ hạ, thấy Bhīṣma đang dấn thân vào võ công lớn, liền dẫn quân tiến đánh Pāṇḍava, lấy cõi trời làm mục tiêu tối thượng và mong chết giữa chiến trận. Còn các Pāṇḍava cũng vậy, tâu đại vương, nhớ lại muôn vàn khổ nhục do bệ hạ và các hoàng tử gây nên, đã vui lòng giao chiến với quân và các vương tử của bệ hạ—gạt bỏ sợ hãi, hướng lòng về những cõi cao nhất.
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the kṣatriya ethos: warriors accept death in battle as a path to heavenly reward, while the Pandavas’ resolve is fueled by remembered injustice. Ethically, it frames combat as duty-bound and consequence-driven—valor is praised, yet the narrative underscores how past wrongs and the pursuit of posthumous merit intensify violence.
Sanjaya reports that as Bhishma and Arjuna display great prowess, Dhritarashtra’s sons, inspired by Bhishma’s fierce engagement, charge the Pandavas seeking a glorious death and heaven. The Pandavas, recalling the many hardships imposed on them, fight back with heightened courage and eagerness for the highest worlds.