Shloka 43
Devanagari script
मद्रेश्वरश्न समरे धर्मपुत्रं महारथम् । पीडयामास संरब्धो भीष्महेतो: पराक्रमी,विराटश्न महाराज सैन्धवं वाहिनीपति: । त्रिंशद्धिर्निशितैर्बाणैराजघान स्तनान्तरे महाराज! सेनापति विराटने भी सिन्धुराज जयद्रथकी छातीमें तीस तीखे बाणोंद्वारा गहरी चोट पहुँचायी
Translation
Giữa chiến địa, chúa xứ Madra—dũng tướng vì Bhīṣma mà nổi giận—đã dồn ép Dharmaputra Yudhiṣṭhira, bậc đại xa chiến. Lại nữa, đại vương Virāṭa, thống lĩnh quân đội, đã bắn Jayadratha xứ Sindhu vào giữa ngực bằng ba mươi mũi tên sắc nhọn, gây thương tích nặng nề.
Word by Word
मद्रेश्वरःthe lord of Madra (Śalya)
मद्रेश्वरः:
Karta
TypeNoun
Rootमद्र-ईश्वर
FormMasculine, Nominative, Singular
समरेin battle
समरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमर
FormMasculine, Locative, Singular
धर्मपुत्रम्the son of Dharma (Yudhiṣṭhira)
धर्मपुत्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootधर्मपुत्र
FormMasculine, Accusative, Singular
महारथम्the great chariot-warrior
महारथम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहारथ
FormMasculine, Accusative, Singular
पीडयामासtormented / harassed
पीडयामास:
TypeVerb
Rootपीड्
FormPerfect (Periphrastic), Third, Singular
संरब्धःenraged / excited
संरब्धः:
Karta
TypeAdjective
Rootसं-रभ् (ppp: संरब्ध)
FormMasculine, Nominative, Singular
भीष्महेतोःbecause of Bhīṣma / for Bhīṣma’s sake
भीष्महेतोः:
Apadana
TypeNoun
Rootभीष्म-हेतु
FormMasculine, Ablative, Singular
पराक्रमीvaliant
पराक्रमी:
Karta
TypeAdjective
Rootपराक्रमिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
विराटःVirāṭa
विराटः:
Karta
TypeNoun
Rootविराट
FormMasculine, Nominative, Singular
महाराजःthe great king
महाराजः:
Karta
TypeNoun
Rootमहाराज
FormMasculine, Nominative, Singular
सैन्धवम्the Sindhu-king (Jayadratha)
सैन्धवम्:
Karma
TypeNoun
Rootसैन्धव
FormMasculine, Accusative, Singular
वाहिनीपतिःthe commander of the army
वाहिनीपतिः:
Karta
TypeNoun
Rootवाहिनी-पति
FormMasculine, Nominative, Singular
त्रिंशद्भिःwith thirty
त्रिंशद्भिः:
Karana
TypeAdjective
Rootत्रिंशत्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
निशितैःsharp
निशितैः:
Karana
TypeAdjective
Rootनिशित
FormMasculine, Instrumental, Plural
बाणैःwith arrows
बाणैः:
Karana
TypeNoun
Rootबाण
FormMasculine, Instrumental, Plural
आजघानstruck
आजघान:
TypeVerb
Rootहन्
FormImperfect (Luṅ), Third, Singular
स्तनान्तरेin the space between the breasts (on the chest)
स्तनान्तरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootस्तन-अन्तर
FormNeuter, Locative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes