Shloka 1
Bhīṣma–Karṇa Saṃvāda on the Śaraśayyā (भीष्म–कर्ण संवादः शरशय्यायाम्)
इस प्रकार श्रीमह़्ा भारत भीष्मपर्वके अन्तर्गत भीष्मवधपर्वमें भीमसेनका पराक्रमविषयक एक सौ तेरहवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ ११३ ॥। [दाक्षिणात्य अधिक पाठका १ श्लोक मिलाकर कुल ५४ “लोक हैं।] ऑपन-माज छा डे: चतुर्दशाधिकशततमो< ध्याय: कौरवपक्षके प्रमुख महारथियोंके साथ युद्धमें भीमसेन और अर्जुनका अद्भुत पुरुषार्थ संजय उवाच अर्जुनस्तु रणे शल्यं यतमानं महारथम् । छादयामास समरे शरै: संनतपर्वभि:,संजय कहते हैं--राजन! उस समय रफक्षेत्रमें विजयके लिये प्रयत्न करनेवाले महारथी शल्यको अर्जुनने झुकी हुई गाँठवाले बाणोंकी वर्षा करके ढक दिया
sañjaya uvāca | arjunas tu raṇe śalyaṃ yatamānaṃ mahāratham | chādayāmāsa samare śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ ||
Sañjaya thưa: Tâu Đại vương, trên chiến địa khi ấy, Arjuna đã phủ kín đại chiến xa Shalya—kẻ đang gắng sức giành thắng lợi—bằng một trận mưa tên dày đặc, những mũi tên có các khớp cong, khiến ông ta nghẹt thở giữa trận tiền.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights kshatriya-dharma in practice: disciplined effort (yatna) and mastery of skill determine effectiveness in battle. Ethically, it reflects the epic’s view that even amid violence, action is judged by duty, restraint, and rightful alignment rather than mere aggression.
Sanjaya reports to the king that Arjuna, on the battlefield, overwhelms Shalya by covering him with a heavy volley of arrows, momentarily dominating the encounter and demonstrating superior archery.