Shloka 48
भीष्मस्य शरशय्या-प्राप्तिः
Bhīṣma’s Fall to the Arrow-Bed
अन्योन्यस्य रणे क्रुद्धौ चिक्षिपाते नरर्षभौ । क्रोधमें भरे हुए वे दोनों नरश्रेष्ठ युद्धमें एक-दूसरेपर लोहारके द्वारा माँजकर साफ किये हुए सूर्यके समान तेजस्वी बाणोंका प्रहार कर रहे थे || ४७ ई ।।
sañjaya uvāca |
anyonyasya raṇe kruddhau cikṣipāte nararṣabhau |
krodhena bhare hue ve donoṃ naraśreṣṭha yuddha meṃ ekadūsare par lohāra ke dvārā māṃjakara sāpha kiye hue sūrya ke samāna tejasvī bāṇoṃ kā prahāra kara rahe the ||
bhīmo bhīṣmavadhākāṅkṣī saumadattiṃ mahāratham |
bhīmasena bhīṣma ke vadha kī icchā rakhkar mahārathī bhūriśravā par coṭ karate the aura bhūriśravā bhīṣma kī vijaya cāhatā huā pāṇḍukumāra bhīmasena par prahāra karatā thā |
te donoṃ yuddha meṃ ekadūsare ke astroṃ kā pratīkāra karate hue laḍa rahe the |
Sañjaya nói: Trong cơn cuồng nộ của chiến địa, hai dũng sĩ như trâu mộng phóng khí giới vào nhau, giáng những mũi tên lóe sáng như mặt trời vừa được thợ rèn mài bóng. Bhīma, quyết giết Bhīṣma, tấn công đại xa chiến binh Saumadatti (Bhūrishravā); còn Bhūrishravā, mong Bhīṣma thắng trận, liền đánh trả Bhīma, con của Pāṇḍu. Thế là, mỗi người đều hóa giải tên đạn của đối phương mà giao chiến không dứt—lời thề riêng và lòng trung thành phe phái thúc đẩy bạo lực của họ trong bổn phận chiến tranh đầy giằng xé đạo lý.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how personal intentions (Bhima’s resolve to bring down Bhishma, Bhurishrava’s loyalty to Bhishma’s victory) intensify combat, showing the ethical tension in war: even when fighting is framed as kshatriya-duty, anger and partisan vows can eclipse restraint and widen the moral burden of violence.
Sanjaya describes a fierce duel: Bhima attacks Bhurishrava (Saumadatti), while Bhurishrava retaliates. Both are enraged, exchange brilliant arrows, and repeatedly counter each other’s weapons on the battlefield, each driven by allegiance to Bhishma’s fate.