Shloka 26
Adhyāya 112: Bhīṣma-prati Arjunasya Pravṛttiḥ
Arjuna’s Forward Drive Toward Bhīṣma
संजय कहते हैं--महाराज! दुर्योधनके ऐसा कहनेपर आपके ताऊ शानन््तनुनन्दन देवव्रतने दो घड़ीतक कुछ चिन्तन करनेके पश्चात् अपना एक निश्चय करके आपके पुत्र दुर्योधनको सान्त्वना देते हुए इस प्रकार कहा--'प्रजानाथ दुर्योधन! सुस्थिर होकर इधर ध्यान दो ।।
sañjaya uvāca—mahārāja! duryodhanasyaivaṃ vacane tava tātaḥ śāntanavanandano devavrato muhūrtadvayaṃ kiṃcid vicintya niścayaṃ kṛtvā tava putraṃ duryodhanaṃ sāntvayann idaṃ vacanam abravīt—“prajānātha duryodhana! susthiraḥ san iha me vacanaṃ śṛṇu. pūrvakālaṃ tava mayā pratijñātaṃ mahābala—hatvā daśasahasrāṇi kṣatriyāṇāṃ mahātmanām, raṇabhūmeḥ na nivartiṣye; etac ca mama nityaṃ karma bhaviṣyati. bharataśreṣṭha! yathā mayoktaṃ tathā etad adyāpi yāvat kṛtam.”
Sañjaya nói: “Tâu Đại vương! Khi Duryodhana nói như vậy, tổ phụ của ngài là Devavrata, con của Śāntanu (Bhīṣma), suy nghĩ một lúc, lập quyết ý, rồi để an ủi Duryodhana—con trai của ngài—mà nói: ‘Hỡi chúa tể muôn dân, Duryodhana! Hãy vững lòng và nghe ta. Thuở trước, hỡi bậc đại lực, ta đã thề vì con rằng: ta sẽ không rời chiến địa cho đến khi đã giết mười nghìn Kshatriya cao cả—và đó sẽ là bổn phận hằng ngày của ta. Hỡi bậc ưu tú trong dòng Bhārata, như ta đã nói, ta đã làm đúng như vậy cho đến nay.’”
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the Mahabharata’s emphasis on pratijñā (solemn vow) and steadfastness: Bhishma frames his participation in war as a binding duty undertaken by resolve, showing how personal commitments and warrior-dharma can drive action even amid morally fraught violence.
After Duryodhana speaks, Bhishma (Devavrata), Shantanu’s son, pauses to reflect and then reassures Duryodhana by recalling an earlier pledge: he would continue fighting and not withdraw until he had slain ten thousand Kshatriyas, treating this as his ongoing daily obligation on the battlefield.