Shloka 60
भीमसेनस्य बहुमहारथसंयुगः
Bhīmasena’s Engagement with Multiple Mahārathas
हतो भीष्मो हतो भीष्मस्तत्र तत्र वचो महत् | अश्रूयत महाराज वासुदेवभयात् तदा
sañjaya uvāca | hato bhīṣmo hato bhīṣmas tatra tatra vaco mahat | aśrūyata mahārāja vāsudevabhayāt tadā ||
Sañjaya nói: “‘Bhīṣma đã bị giết! Bhīṣma đã bị giết!’—tiếng kêu lớn ấy vang lên hết lần này đến lần khác khắp mọi phía, tâu Đại vương, vào lúc bấy giờ, do nỗi sợ Vāsudeva. Bởi trong cuộc tàn sát ghê rợn ấy, Đấng Thế Tôn Śrī Kṛṣṇa dường như đang nuốt chửng chính ý thức của các hoàng tử và binh sĩ của ngài; và khi thấy Mādhava tiến lại gần, quyết ý giết Bhīṣma, quân đội liền hoảng loạn, tiếng náo động lan tràn khắp nơi.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how moral and psychological forces shape war: the mere approach of Kṛṣṇa (Vāsudeva), perceived as an unstoppable divine will aligned with the Pandava cause, breaks the enemy’s confidence. It suggests that adharma and inner fear can collapse an army even before physical defeat, while divine resolve (or the perception of it) becomes a decisive ethical and strategic factor.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that a loud cry—“Bhīṣma is slain!”—is echoing everywhere. The uproar arises because Kṛṣṇa (Mādhava/Vāsudeva) is seen coming close, seemingly intent on Bhīṣma’s death, and the Kaurava side is terrified; the battlefield chaos makes the rumor spread as a great tumult.