Shloka 25
भीष्मरथाभिमुख्यं — Arjuna’s advance with Śikhaṇḍin; Duḥśāsana’s interception
चर्मभिक्षामरैश्षित्रै: पताकाभिक्न मारिष | छत्रै: सितैहेमदण्डैश्वामरैश्व समनन्तत:
carma-bhikṣāmaraiś citraiḥ patākābhikhnā māriṣa | chatraiḥ sitaiḥ hema-daṇḍaiś cāmaraiś ca samanantataḥ ||
Sañjaya thưa: “Muôn tâu bệ hạ đáng kính, khắp nơi vương vãi khiên, phất trần đuôi yak (cāmara) sặc sỡ, và cờ xí rách nát; lại có những lọng trắng cán vàng cùng các cāmara nghi lễ nằm ngổn ngang. Trên nền cảnh tượng chiến trận rải rác ấy, những voi chiến—như mây giông mới kéo—được thấy lao chạy khắp bốn phương, gầm rống ghê rợn.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the fragility of worldly splendor: the very emblems of sovereignty—parasols, banners, and fly-whisks—lie scattered on the battlefield, suggesting that power and prestige collapse under the force of adharma-driven conflict and the inevitability of war’s devastation.
Sañjaya describes the battlefield scene: shields and royal insignia are strewn everywhere, while elephants—compared to newly formed thunderclouds—rush about in all directions with terrifying roars, intensifying the sense of chaos after fierce fighting.