Shloka 1
भीष्मरथाभिमुख्यं — Arjuna’s advance with Śikhaṇḍin; Duḥśāsana’s interception
अपन प्रा बा >>: > यहाँपर “मर्यादा” शब्द सम्बन्धकी मर्यादाके लिये प्रयुक्त हुआ है। ग>र्योधिकशततमो< ध्याय: उभय पक्षकी सेनाओंका घमासान युद्ध और रक्तमयी रणनदीका वर्णन संजय उवाच मध्यन्दिने महाराज संग्राम: समपद्यत । लोकक्षयकरो रौद्रो भीष्मस्य सह सोमकै:
sañjaya uvāca | madhyandine mahārāja saṅgrāmaḥ samapadyata | lokakṣayakaro raudro bhīṣmasya saha somakaiḥ ||
Sanjaya thưa: “Tâu Đại vương, đến giữa trưa thì trận chiến đã bùng nổ trọn vẹn—dữ dội và kinh hoàng, gieo tai họa diệt vong cho muôn dân—giữa Bhishma và các Somaka.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds the ethical cost of war: even when fought by renowned warriors, battle becomes “lokakṣayakara”—a force of collective ruin. It frames the Kurukṣetra conflict as not merely heroic combat but a calamity with broad human consequences.
Sanjaya reports to King Dhṛtarāṣṭra that by midday the fighting has intensified into a fierce, dreadful engagement, specifically highlighting Bhīṣma’s clash with the Somakas (Pañcāla-aligned forces).