Shloka 51
Adhyāya 104 — Śikhaṇḍin-puraskāraḥ (Śikhaṇḍin as Vanguard) and Bhīṣma’s Counter-Advance
पुनश्चैनं शरैघोरिश्छादयामास भारत । निदाघान्ते महाराज यथा मेघो दिवाकरम्
sañjaya uvāca |
punaścainaṃ śaraiḥ ghoraḥ chādayāmāsa bhārata |
nidāghānte mahārāja yathā megho divākaram ||
Sañjaya nói: Hỡi Bhārata, một lần nữa chiến binh hung mãnh ấy phủ kín chàng bằng những mũi tên ghê rợn—như cuối mùa nóng, mây che khuất mặt trời, tâu Đại vương. Hình ảnh ấy nhấn mạnh rằng trong chiến tranh, sức mạnh áp đảo có thể nhất thời làm lu mờ cả dáng hình của một dũng sĩ, thử thách sự vững tâm và ý chí giữa cơn hỗn loạn.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights endurance under overwhelming pressure: in righteous warfare (kṣatriya-dharma), a warrior may be ‘eclipsed’ by adversity, yet the ethical demand is steadiness and continued resolve rather than collapse or panic.
Sañjaya reports that a fierce fighter again showers Sātyaki with terrible arrows, enveloping him—likened to a cloud covering the sun at the end of summer—signaling an intense phase of the battle where one combatant temporarily dominates.