Shloka 3
भीष्मस्य शरवर्षः — Bhīṣma’s Arrow-Storm and Kṛṣṇa’s Impulse to Intervene
भीष्मेण सहिता: सर्वे पुत्रैश्न॒ तव भारत । अग्रतः सर्वसैन्यानां व्यूहस्य प्रमुखे स्थिता:,भारत! कृपाचार्य, कृतवर्मा, महारथी शैब्य, शकुनि, सिन्धुराज जयद्रथ तथा काम्बोजराज सुदक्षिण--ये सब नरेश भीष्म तथा आपके पुत्रोंके साथ सम्पूर्ण सेनाके आगे तथा व्यूहके प्रमुख भागमें खड़े हुए थे
sañjaya uvāca | bhīṣmeṇa sahitāḥ sarve putraiś ca tava bhārata | agrataḥ sarvasainyānāṁ vyūhasya pramukhe sthitāḥ | kṛpācāryaḥ kṛtavarmā mahārathaḥ śaibyaḥ śakuniḥ sindhurājaḥ jayadrathaḥ tathā kāmbojarājaḥ sudakṣiṇaḥ—ete sarve nareśā bhīṣmeṇa tava putraiś ca saha samasta-senāyāḥ purataḥ vyūhasya pramukha-bhāge tiṣṭhanti |
Sañjaya nói: Hỡi Bharata, tất cả các con trai của ngài, cùng với Bhīṣma, đứng ở tuyến đầu của toàn quân, tại phần mũi nhọn của trận thế. Ở đó cũng có Kripa—vị đạo sư, Kritavarman, đại chiến xa Shaibya, Shakuni, Jayadratha vua xứ Sindhu, và Sudakshina vua Kamboja. Những bậc vương tướng ấy, đứng cùng Bhīṣma và các con trai của ngài, chiếm vị trí đầu đàn của đạo quân—nơi gánh nặng lãnh đạo và trách nhiệm trước bạo lực sắp tới đè nặng nhất.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights that those who stand at the head of an army—especially elders, teachers, and kings—bear heightened moral responsibility. Strategic placement is not merely tactical; it signals who assumes leadership in initiating and sustaining the violence of war, thereby intensifying the ethical weight of their choices.
Sanjaya reports to Dhritarashtra that Bhishma, together with Dhritarashtra’s sons and key allied rulers and warriors (Kripa, Kritavarman, Shaibya, Shakuni, Jayadratha, Sudakshina), has taken position at the very front and leading section of the Kaurava battle-array, indicating readiness and command at the opening of engagement.