Previous Verse
Next Verse

Shloka 22

भीष्मस्य शरवर्षः — Bhīṣma’s Arrow-Storm and Kṛṣṇa’s Impulse to Intervene

पक्षिणश्न महाघोरें व्याहरन्तो विब भ्रमु: । सप्रभश्नोदित: सूर्यो निष्प्रभ: समपद्यत,पक्षी अत्यन्त घोर शब्द करते हुए आकाशमें चक्कर काटने लगे। सूर्य यद्यपि तेजस्वी रूपमें उदित हुआ था, तथापि उस समय निस्तेज हो गया

pakṣiṇaś ca mahāghore vyāharanto vibhramuḥ | saprabhaḥ uditaḥ sūryo niṣprabhaḥ samapadyata ||

Sañjaya nói: “Bầy chim cất lên những tiếng kêu ghê rợn, quay cuồng trên không trong cơn rối loạn. Và mặt trời—dẫu mọc rực rỡ—khi ấy dường như cũng mất đi ánh quang.”

पक्षिणःbirds
पक्षिणः:
Karta
TypeNoun
Rootपक्षिन्
FormMasculine, Nominative, Plural
महाघोरेणwith very terrible (sound)
महाघोरेण:
Karana
TypeAdjective
Rootमहाघोर
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
व्याहरन्तःuttering, crying out
व्याहरन्तः:
Karta
TypeVerb
Rootव्याहृ
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Plural
विभ्रमुःthey wandered/whirled about
विभ्रमुः:
Karta
TypeVerb
Rootभ्रम्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Plural, Parasmaipada
सप्रभःbright, radiant
सप्रभः:
Karta
TypeAdjective
Rootसप्रभ
FormMasculine, Nominative, Singular
उदितःrisen
उदितः:
Karta
TypeVerb
Rootउद् + इ (उदेति)
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular
सूर्यःthe sun
सूर्यः:
Karta
TypeNoun
Rootसूर्य
FormMasculine, Nominative, Singular
निष्प्रभःlusterless, without radiance
निष्प्रभः:
Karta
TypeAdjective
Rootनिष्प्रभ
FormMasculine, Nominative, Singular
समपद्यतbecame, came to be
समपद्यत:
Karta
TypeVerb
Rootसम् + पद्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Ātmanepada

संजय उवाच

S
Sañjaya
B
birds
S
Sun (Sūrya)

Educational Q&A

The verse underscores that adharma and mass violence are accompanied by signs of imbalance in nature; ethical disorder in human action is mirrored as cosmic unease, warning that war—even when framed as duty—carries grave moral and spiritual consequences.

Sañjaya reports ominous portents: birds cry harshly and circle in agitation, and the sun appears dim despite rising bright—signals traditionally read as foretelling calamity as the great battle approaches.