Shloka 3
Adhyāya 90: Babhruvāhana’s Reception and the Commencement of Yudhiṣṭhira’s Aśvamedha
तर्पितिषु द्विजाग्रयेषु ज्ञातिसम्बन्धिबन्धुषु । दीनान्धकृपणे वापि तदा भरतसत्तम
Vaiśaṃpāyana uvāca: tarpiteṣu dvijāgryeṣu jñāti-sambandhi-bandhuṣu | dīnāndha-kṛpaṇe vāpi tadā bharata-sattama ||
Vaiśaṃpāyana nói: Khi các Bà-la-môn bậc nhất đã được thỏa mãn, và cả thân tộc, quyến thuộc, bằng hữu—thậm chí người nghèo, kẻ mù lòa và kẻ khốn cùng—đều đã no đủ, hỡi bậc ưu tú của dòng Bharata, đúng vào lúc ấy (khi tiếng tăm về đại thí của Yudhiṣṭhira lan khắp bốn phương và hoa rơi như mưa trên đầu Đức Dharmarāja), một con cầy mangut xuất hiện. Hỡi người vô tội, mắt nó xanh biếc, và một bên thân nó ánh vàng như kim. Hỡi chúa tể mặt đất, vừa đến nơi nó đã gầm lên một tiếng, ghê rợn như sét đánh.
वैशग्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage foregrounds dāna and hospitality as ethical duties: true royal and ritual success is measured not merely by grandeur but by whether all classes—especially the vulnerable (poor, blind, destitute)—are genuinely satisfied. The sudden arrival of the mongoose signals an impending moral evaluation of the celebrated charity.
After the sacrificial distribution has satisfied Brahmins, relatives, friends, and even the needy, Yudhiṣṭhira’s generosity becomes widely acclaimed and flowers rain upon him. At that climactic moment a blue-eyed mongoose, golden on one side, enters and roars like a thunderbolt—introducing a dramatic challenge or commentary on the merit of the rite.