Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

यज्ञवाटवैभववर्णनम् / Description of the Splendour of the Sacrificial Enclosure

अतीवासुखभोगी स सततं कुन्तिनन्दन: । न हि पश्यामि बीभत्सोर्निन्द्य गात्रेषु किंचन । श्रोतव्यं चेन्मयैतद्‌ वै तन्मे व्याख्यातुमरहसि,कुन्तीनन्दन अर्जुन सदा अधिक कष्ट भोगते हैं; परंतु उनके अंगोंमें कहीं कोई निन्दनीय दोष नहीं दिखायी देता है। ऐसी दशामें उन्हें कष्ट भोगनेका कारण क्या है? यह मैं सुनना चाहता हूँ। आप मुझे विस्तारपूर्वक यह बात बतावें

yudhiṣṭhira uvāca |

atīvāsukhabhogī sa satataṃ kuntīnandanaḥ |

na hi paśyāmi bībhatsor nindyaṃ gātreṣu kiṃcana |

śrotavyaṃ cen mayaitad vai tan me vyākhyātum arhasi |

Yudhiṣṭhira nói: “Arjuna, con của Kuntī, dường như luôn phải nếm trải khổ nhọc lớn lao; nhưng ta chẳng thấy điều gì đáng chê trách nơi thân thể hay các chi thể của Bībhatsu, chiến sĩ đáng sợ ấy. Nếu đây quả là điều ta nên được nghe, xin hãy giảng cho ta: vì nguyên do nào chàng phải chịu gian lao, dù không hề có lỗi lộ rõ?”

अतीवexceedingly, very
अतीव:
TypeIndeclinable
Rootअतीव
असुखभोगीone who experiences unhappiness (a sufferer)
असुखभोगी:
Karta
TypeAdjective
Rootअसुखभोगिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
सततम्always, continually
सततम्:
TypeIndeclinable
Rootसततम्
कुन्तिनन्दनःKunti's son (Arjuna)
कुन्तिनन्दनः:
Karta
TypeNoun
Rootकुन्तिनन्दन
FormMasculine, Nominative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
पश्यामिI see
पश्यामि:
TypeVerb
Rootपश्
FormPresent, First, Singular, Parasmaipada
बीभत्सोःof Bibhatsu (Arjuna)
बीभत्सोः:
Sambandha
TypeNoun
Rootबीभत्सु
FormMasculine, Genitive, Singular
निन्द्यम्blameworthy, censurable
निन्द्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootनिन्द्य
FormNeuter, Accusative, Singular
गात्रेषुin (his) limbs/body-parts
गात्रेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootगात्र
FormNeuter, Locative, Plural
किञ्चनanything at all
किञ्चन:
TypeIndeclinable
Rootकिञ्चन
श्रोतव्यम्to be heard; worth hearing
श्रोतव्यम्:
TypeAdjective
Rootश्रु
FormNeuter, Nominative, Singular
चेत्if
चेत्:
TypeIndeclinable
Rootचेत्
मयाby me
मया:
Karana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormInstrumental, Singular
एतत्this
एतत्:
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Nominative, Singular
वैindeed, surely
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
मेto me
मे:
Sampradana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormDative, Singular
व्याख्यातुम्to explain
व्याख्यातुम्:
TypeVerb
Rootव्याख्या + कृ
FormInfinitive (Tumun)
अर्हसिyou ought/are able
अर्हसि:
TypeVerb
Rootअर्ह्
FormPresent, Second, Singular, Parasmaipada

युधिष्ठिर उवाच

Y
Yudhiṣṭhira
A
Arjuna
K
Kuntī
B
Bībhatsu

Educational Q&A

The verse frames a dharmic inquiry: suffering is not always explained by visible दोष (fault) in a person. Yudhiṣṭhira urges a deeper causal account—often implying karma, duty, or hidden conditions—rather than judging by outward appearance.

Yudhiṣṭhira addresses Arjuna (Kuntīnandana), noting that Arjuna appears blameless and even suited to happiness, yet seems to undergo hardship. He asks Arjuna to explain the reason for this apparent mismatch between virtue and suffering.