Shloka 18

Aśvamedha-saṃbhāra: Return of the Horse, Auspicious Timing, and Construction of the Yajña Enclosure

Devanagari script

इदमन्यच्च कौन्तेय वच: स पुरुषोडब्रवीत्‌ | धनंजयस्य नृपते तन्‍्मे निगदत: शूणु

Transliteration

idam anyac ca kaunteya vacaḥ sa puruṣo ’bravīt | dhanañjayasya nṛpate tan me nigadataḥ śṛṇu ||

Translation

Vaiśampāyana thưa: “Hỡi con của Kuntī, người ấy còn nói thêm một lời nữa. Tâu Đại vương, xin nghe ta thuật lại—điều bổ sung ấy được truyền đạt liên quan đến Dhanañjaya (Arjuna).”

Word by Word

• इदम्: this
• इदम्: Karma
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अन्यत्: another (thing)
• अन्यत्: Karma
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• कौन्तेय: O son of Kunti
• Type: Noun
• Root: कौन्तेय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• वचः: speech; statement; words
• वचः: Karma
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• सः: he
• सः: Karta
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• पुरुषः: the man; person
• पुरुषः: Karta
• Type: Noun
• Root: पुरुष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said; spoke
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्शभूत/परफेक्ट), प्रथम, एकवचन

• धनञ्जयस्य: of Dhananjaya (Arjuna)
• Type: Noun
• Root: धनञ्जय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• नृपते: O king
• Type: Noun
• Root: नृपति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• तत्: that
• तत्: Karma
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• मे: my; of me
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन

• निगदतः: of me while speaking/telling
• Type: Verb
• Root: निगदत् (वर्तमान-कृदन्त, √गद् + नि)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• शृणु: hear; listen
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थ), मध्यम, एकवचन

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Kaunteya (Yudhiṣṭhira)
• Dhanañjaya (Arjuna)
• nṛpati (the king, i.e., Yudhiṣṭhira)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse highlights the ethical importance of faithful transmission: the narrator carefully distinguishes an “additional statement” and asks the king to listen attentively, underscoring responsibility in reporting what was said about Arjuna.

What is happening in the narrative?

Vaiśampāyana continues his account to King Yudhiṣṭhira, introducing that a certain man reported one more point connected with Arjuna (Dhanañjaya), and he now proceeds to relay it.