Previous Verse
Next Verse

Shloka 21

शकुनेः पुत्रेण सह आश्वमेधाश्वविषयः संघर्षः — Arjuna’s restrained engagement with Śakuni’s son during the horse-escort

वाहनानां च विविधा: शाला: शालीक्षुगोरसै: । उपेता भरतमश्रेष्ठो व्यादिदेश च धर्मराट्‌,भरतभूषण! धर्मराज युधिष्ठिरने उन राजाओंकी सवारियोंके लिये भी धान, ऊँख और गोरससे भरे-पूरे घर दिये

Vaiśampāyana uvāca | Vāhanānāṃ ca vividhāḥ śālāḥ śālyikṣugorasaiḥ | upetā bharataśreṣṭho vyādideśa ca dharmarāṭ ||

Vaiśampāyana nói: Vua Yudhiṣṭhira, bậc Dharmarāja, người ưu tú nhất trong dòng Bharata, truyền dựng nhiều loại nhà trại và chuồng bãi cho xe cộ cùng ngựa của các vua đến dự, lại cấp đủ gạo, mía và các sản vật từ sữa, để cả đoàn tùy tùng lẫn súc vật đều được chăm nom theo đúng dharma.

वाहनानाम्of the vehicles/mounts
वाहनानाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootवाहन
FormNeuter, Genitive, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
विविधाःvarious
विविधाः:
Karta
TypeAdjective
Rootविविध
FormFeminine, Nominative, Plural
शालाःhalls/sheds (stables, shelters)
शालाः:
Karta
TypeNoun
Rootशाला
FormFeminine, Nominative, Plural
शालिwith rice/paddy
शालि:
Karana
TypeNoun
Rootशालि
FormNeuter, Instrumental, Plural
इक्षुwith sugarcane
इक्षु:
Karana
TypeNoun
Rootइक्षु
FormMasculine, Instrumental, Plural
गोरसैःwith milk/curds etc. (cow-products)
गोरसैः:
Karana
TypeNoun
Rootगोरस
FormMasculine, Instrumental, Plural
उपेताःprovided with; furnished with
उपेताः:
Karta
TypeAdjective
Rootउप-इ (उपेत)
FormFeminine, Nominative, Plural
भरतमश्रेष्ठःthe best of the Bharatas
भरतमश्रेष्ठः:
Karta
TypeNoun
Rootभरत-श्रेष्ठ
FormMasculine, Nominative, Singular
व्यादिदेशordered; directed
व्यादिदेश:
TypeVerb
Rootवि-आ-दि-श्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), 3rd, Singular, Parasmaipada
and
:
TypeIndeclinable
Root
धर्मराट्the king of dharma (Dharmaraja)
धर्मराट्:
Karta
TypeNoun
Rootधर्म-राज्
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
Y
Yudhiṣṭhira (Dharmarāja/Dharmarāṭ, Bharataśreṣṭha)
V
vāhana (mounts/vehicles)
Ś
śālā (shelters/stables)
Ś
śāli (rice)
I
ikṣu (sugarcane)
G
gorasa (dairy produce)

Educational Q&A

A dharmic ruler practices hospitality comprehensively: honoring guests includes caring for their attendants, animals, and logistical needs, not merely offering ceremonial respect.

During the Ashvamedha-related gatherings, Yudhiṣṭhira orders well-stocked shelters for the visiting kings’ mounts and conveyances, supplying staple foods and dairy to ensure orderly, respectful accommodation.