Shloka 11

शकुनेः पुत्रेण सह आश्वमेधाश्वविषयः संघर्षः — Arjuna’s restrained engagement with Śakuni’s son during the horse-escort

Devanagari script

ततो ययौ भीमसेन: प्राज्ै: स्थपतिभि: सह । ब्राह्मणानग्रत: कृत्वा कुशलान्‌ यज्ञकर्मणि,तत्पश्चात्‌ भीमसेन यज्ञकर्ममें कुशल ब्राह्मणोंको आगे करके शिल्पकर्मके जानकार कारीगरोंके साथ नगरसे बाहर गये

Transliteration

tato yayau bhīmasenaḥ prājaiḥ sthapatibhiḥ saha | brāhmaṇān agrataḥ kṛtvā kuśalān yajñakarmaṇi ||

Translation

Rồi Bhīmasena lên đường, cùng các bậc thợ cả xây dựng hàng đầu. Chàng cho các Bà-la-môn tinh thông nghi lễ tế tự đi trước, rồi cùng thợ thủ công ra khỏi thành, để việc thánh lễ và việc kiến tạo đều được tiến hành đúng trật tự.

Word by Word

• ततः: then, thereafter
• ततः: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
• Form: Avyaya

• ययौ: went
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लिट् (परोक्शभूत/परफेक्ट), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• भीमसेनः: Bhimasena
• भीमसेनः: Karta
• Type: Noun
• Root: भीमसेन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्

• प्राज्ञैः: with the wise/learned
• प्राज्ञैः: Karana
• Type: Adjective
• Root: प्राज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, तृतीया, बहुवचनम्

• स्थपतिभिः: with architects/craftsmen
• स्थपतिभिः: Karana
• Type: Noun
• Root: स्थपति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, तृतीया, बहुवचनम्

• सह: together with
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: Avyaya

• ब्राह्मणान्: Brahmins
• ब्राह्मणान्: Karma
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया, बहुवचनम्

• अग्रतः: in front, ahead
• अग्रतः: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: अग्रतः (अव्यय)
• Form: Avyaya

• कृत्वा: having made/placing
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त (अव्ययकृदन्त), कर्तरि

• कुशलान्: skilled, proficient
• Type: Adjective
• Root: कुशल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया, बहुवचनम्

• यज्ञकर्मणि: in the sacrificial rite/work
• यज्ञकर्मणि: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: यज्ञकर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, सप्तमी, एकवचनम्

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Bhīmasena (Bhīma)
• Brāhmaṇas
• Sthapatis (architects/master-builders)
• City (nagara)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse highlights dharmic prioritization: sacred expertise (Brahmins skilled in yajña) is placed at the forefront, while technical expertise (architects and artisans) supports the work—suggesting that power and skill should be guided by right ritual order and ethical responsibility.

What is happening in the narrative?

Vaiśampāyana narrates that Bhīmasena goes out from the city with master-builders and other craftsmen, placing the Brahmins proficient in sacrificial rites in front—indicating organized preparations connected with a yajña in the Ashvamedha context.