Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

अर्जुन–उलूपीसंवादः

Arjuna and Ulūpī: Explanation of Śānti and the Maṇipūra Resolution

ततः पुरात्‌ स निष्क्रम्प रथी धन्‍वी शरी तली । मेघसन्धि: पदातिं तं धनंजयमुपाद्रवत्‌,तत्पश्चात्‌ स्वयं भी धनुष-बाण और दस्तानेसे सुसज्जित हो रथपर बैठकर नगरसे बाहर निकला। मेघसन्धिने पैदल आते हुए धनंजयपर धावा किया

tataḥ purāt sa niṣkramya rathī dhanvī śarī talī | meghasandhiḥ padātiṃ taṃ dhanañjayam upādravat |

Vaiśampāyana nói: Rồi ông ra khỏi thành, ngồi trên chiến xa, mang cung, trang bị tên và giáp cụ. Meghasandhi, tiến lên bằng đường bộ, lao tới tấn công Dhanañjaya.

ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः
Formindeclinable (ablatival adverb)
पुरात्from the city
पुरात्:
Apadana
TypeNoun
Rootपुर
Formneuter, ablative, singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine, nominative, singular
निष्क्रम्यhaving gone out
निष्क्रम्य:
Adhikarana
TypeVerb
Rootनिष्क्रम्
Formabsolutive (क्त्वा-प्रत्यय), indeclinable
रथीthe charioteer/warrior on a chariot
रथी:
Karta
TypeNoun
Rootरथिन्
Formmasculine, nominative, singular
धन्वीbow-bearing
धन्वी:
Karta
TypeAdjective
Rootधन्विन्
Formmasculine, nominative, singular
शरिarrow-bearing
शरि:
Karta
TypeAdjective
Rootशरिन्
Formmasculine, nominative, singular
तलीwearing a hand-guard/glove
तली:
Karta
TypeAdjective
Rootतलिन्
Formmasculine, nominative, singular
मेघसन्धिःMeghasandhi (proper name)
मेघसन्धिः:
Karta
TypeNoun
Rootमेघसन्धि
Formmasculine, nominative, singular
पदातिम्on foot, foot-soldier (as/being)
पदातिम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपदाति
Formmasculine, accusative, singular
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine, accusative, singular
धनंजयम्Dhanañjaya (Arjuna)
धनंजयम्:
Karma
TypeNoun
Rootधनंजय
Formmasculine, accusative, singular
उपाद्रवत्rushed upon, attacked
उपाद्रवत्:
Karta
TypeVerb
Rootउप-आ-द्रु
Formimperfect (लङ्), 3rd person, singular, parasmaipada

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
M
Meghasandhi
D
Dhanañjaya (Arjuna)
C
city/fort (pura)
C
chariot (ratha)
B
bow (dhanus)
A
arrows (śara)
P
protective arm-guard/glove (talī)

Educational Q&A

The verse highlights kṣatriya-dharma in practice: warriors present themselves openly with their arms and accept direct confrontation. Ethical emphasis lies on declared, face-to-face combat rather than hidden or deceitful violence.

A warrior (Meghasandhi) comes out from the city prepared for battle, while Meghasandhi—on foot—charges at Dhanañjaya (Arjuna), initiating an encounter in the Aśvamedhika Parva’s campaign setting.