Shloka 1
Traigarta Attempt to Seize the Aśvamedha Horse; Arjuna’s Restraint and Tactical Victory
ऑपन-- माल छा अकाल त्रिसप्ततितमो<ध्याय: सेनासहित अर्जुनके द्वारा अश्वका अनुसरण वैशम्पायन उवाच दीक्षाकाले तु सम्प्राप्ते ततस्ते सुमहर्त्विज: । विधिवद् दीक्षयामासुरश्चवमेधाय पार्थिवम्,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! जब दीक्षाका समय आया, तब उन व्यास आदि महान् ऋत्विजोंने राजा युधिष्ठिरको विधिपूर्वक अश्वमेधयज्ञकी दीक्षा दी
Vaiśampāyana uvāca: dīkṣākāle tu samprāpte tatas te sumahartvijaḥ | vidhivad dīkṣayāmāsur aśvamedhāya pārthivam ||
Vaiśampāyana nói: “Tâu Janamejaya! Khi đến thời điểm thụ giới, các vị tế sư đại đức—như Vyāsa và những bậc khác—đã theo đúng nghi thức mà cử hành lễ nhập đàn cho vua Yudhiṣṭhira để tiến hành tế lễ Aśvamedha.” Lời kể nhấn mạnh rằng ngay cả quyền lực vương giả cũng phải đặt dưới luật nghi lễ và sự tự chế có kỷ luật, để chủ quyền được thi hành phù hợp với dharma chứ không chỉ bằng sức mạnh.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Legitimate rule is not merely political victory; it must be ritually and ethically regulated. The king submits to prescribed discipline (vidhi) through dīkṣā, signaling accountability to dharma.
At the proper time for consecration, the eminent priests formally initiate King Yudhiṣṭhira for the Aśvamedha sacrifice, marking the beginning of the rite’s regulated sequence.