Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

Aśvamedha-dīkṣā, Vyāsa’s horse-release, and Arjuna’s departure with Gāṇḍīva (आश्वमेधिक-दीक्षा तथा हय-उत्सर्गः)

स हि धर्मार्थकुशल: सर्वविद्याविशारद: | यथाशास्त्र॑ नृपश्रेष्ठ चारयिष्यति ते हयम्‌

sa hi dharmārthakuśalaḥ sarvavidyāviśāradaḥ | yathāśāstraṁ nṛpaśreṣṭha cārayiṣyati te hayam ||

Vaiśampāyana nói: “Vì người ấy tinh thông dharma và artha, lại thành tựu trọn vẹn mọi ngành tri thức. Bởi vậy, hỡi bậc vương tối thượng, người ấy sẽ điều hành con ngựa tế lễ của ngài đúng theo những quy định của śāstra.”

सःhe
सः:
Karta
TypeNoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
धर्मार्थकुशलःskilled in dharma and artha
धर्मार्थकुशलः:
Karta
TypeAdjective
Rootधर्मार्थकुशल
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वविद्याविशारदःproficient in all branches of knowledge
सर्वविद्याविशारदः:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्वविद्याविशारद
FormMasculine, Nominative, Singular
यथाaccording to/as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
शास्त्रम्the treatise/rule (scriptural injunction)
शास्त्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootशास्त्र
FormNeuter, Accusative, Singular
नृपश्रेष्ठO best of kings
नृपश्रेष्ठ:
TypeNoun
Rootनृपश्रेष्ठ
FormMasculine, Vocative, Singular
चारयिष्यतिwill conduct/lead (set in motion)
चारयिष्यति:
TypeVerb
Rootचर्
FormSimple Future (Luṭ), Third, Singular, Parasmaipada
तेof you/your
ते:
Sampradana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Singular
हयम्the horse
हयम्:
Karma
TypeNoun
Rootहय
FormMasculine, Accusative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
N
nṛpaśreṣṭha (the best of kings)
A
Aśvamedha horse (haya)

Educational Q&A

Competent leadership and ritual action must be grounded in dharma and artha and carried out in conformity with śāstra; expertise and ethical discernment are presented as prerequisites for properly directing a king’s sacred undertaking.

Vaiśampāyana describes a qualified person—learned in all disciplines and skilled in dharma and artha—who will oversee and conduct the king’s Aśvamedha horse according to scriptural procedure, ensuring the rite proceeds correctly.