Shloka 24
Yudhiṣṭhira’s Procession, Encampment (Niveśa), and Auspicious Timing for Ritual Action
मूले निक्षिप्य कौरव्यं युयुत्सुं धृतराष्ट्रजम् । सम्पूज्यमाना: पौरैश्न ब्राह्मणैश्वन मनीषिभि:,(प्रययु: पाण्डवा वीरा नियमस्था: शुचित्रता: ।) अपने कुलके मूलभूत धृतराष्ट्र गान्धारी और कुन्तीके समीप उनकी रक्षाके लिये कुरुवंशी धृतराष्ट्रपुत्र युयुत्सुको नियुक्त करके मनीषी ब्राह्मणों और पुरवासियोंसे पूजित होते हुए वीर पाण्डवोंने वहाँसे प्रस्थान किया। वे सब-के-सब उत्तम व्रतका पालन करते हुए शौच, संतोष आदि नियमोंमें दृढ़तापूर्वक स्थित थे
mūle nikṣipya kauravyaṃ yuyutsuṃ dhṛtarāṣṭrajam | sampūjyamānāḥ pauraiś ca brāhmaṇaiś ca manīṣibhiḥ || (prayayuḥ pāṇḍavā vīrā niyamasthāḥ śucivratāḥ |)
Vaiśampāyana nói: Sau khi đặt Yuyutsu—con của Dhṛtarāṣṭra—ở ngay nơi gốc rễ của dòng Kuru để làm người hộ vệ, các dũng sĩ Pāṇḍava rời khỏi đó, được dân thành và các bà-la-môn hiền trí tôn kính. Họ lên đường vững vàng trong kỷ luật tu trì, kiên định với những lời nguyện thanh tịnh và các điều chế ngự như sạch sẽ, tri túc và tự chế.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
After the devastation of war, dharma expresses itself as restoration and protection: the Pāṇḍavas ensure the safety and continuity of the Kuru household by appointing a trustworthy guardian (Yuyutsu), while personally maintaining disciplined conduct (niyama, śuci-vrata). Ethical leadership is shown through responsibility to elders, lineage, and social order, not merely through victory.
The Pāṇḍavas, having arranged for Yuyutsu (Dhṛtarāṣṭra’s son) to remain near the senior members of the Kuru family as a protector, are honored by the citizens and wise brāhmaṇas and then depart. Their departure is marked by their continued adherence to vows and disciplined observances.