Shloka 16
Uttanka’s Inquiry and Vāsudeva’s Adhyātma Exposition
Guṇa–Ritual–Immanence Teaching
न दिष्टमप्यतिक्रान्तुं शक््यं बुद्धया बलेन वा
na diṣṭam apy atikrāntuṁ śakyaṁ buddhyā balena vā, maharṣe! prārabdhake vidhānako ko'pi buddhi athavā balena na miṭā sakatā. anagha! āpako to ye sab bāteṁ mālūm hī hoṅgī ki kauravoṁ ne merī, bhīṣmajīkī tathā vidurajīkī sammatiko bhī ṭhukrā diyā.
Vaiśaṃpāyana nói: “Hỡi bậc đại hiền, điều đã được định bởi số mệnh thì không thể vượt qua—dù bằng trí tuệ hay sức mạnh. Không ai có thể xóa bỏ điều đã khởi sự trổ quả theo sắc lệnh của định mệnh. Hỡi bậc vô cấu, hẳn ngài đã biết cả: người Kaurava đã khước từ cả lời khuyên của ta, cũng như của Bhīṣma và Vidura.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes the force of diṣṭa/prārabdha—events already set in motion by destiny (fructifying karma) cannot be nullified merely through cleverness or power. Ethically, it also implies that ignoring wise counsel (especially dharmic counsel) accelerates ruin when fate is already turning adverse.
Vaiśaṃpāyana explains to the addressed sage that the Kauravas’ downfall was not only a matter of poor choices but also of destiny already ripening; they even spurned the well-intentioned advice of respected elders and counselors—Vaiśaṃpāyana himself, Bhīṣma, and Vidura—thereby sealing the course toward conflict and catastrophe.