Shloka 11
Uttanka’s Inquiry and Vāsudeva’s Adhyātma Exposition
Guṇa–Ritual–Immanence Teaching
अपि संधाय तान् वीरानुपावृत्तोडसि केशव । सम्बन्धिन: स्वदयितान् सतत वृष्णिपुड्रव
Vaiśampāyana uvāca: api sandhāya tān vīrān upāvṛtto 'si Keśava? sambandhinaḥ svadayitān satataṃ Vṛṣṇipuṅgava; Kauravāḥ Pāṇḍavāś ca tava sambandhinaḥ, tvāṃ ca sadā parama-priyāḥ.
Vaiśampāyana nói: “Hỡi Keśava, ngài trở về đây chỉ sau khi đã dàn hòa những dũng sĩ ấy hay sao? Ôi bậc tối thượng của dòng Vṛṣṇi, các Kaurava và các Pāṇḍava là thân tộc của ngài, và từ lâu vẫn luôn vô cùng yêu quý đối với ngài.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even amid the aftermath of war, dharma favors restoring harmony where possible—especially among kin. The verse highlights Kṛṣṇa’s ethical burden as a relative to both sides and frames reconciliation as a higher duty than mere victory.
Vaiśampāyana addresses Kṛṣṇa (Keśava), asking whether he is returning only after arranging a settlement with the principal warriors. He emphasizes that both Kauravas and Pāṇḍavas are Kṛṣṇa’s relatives and always dear to him, underscoring the personal and political stakes of peace-making.