Shloka 21
Adhyāya 51: Kṛṣṇa’s Leave-Taking and Departure for Dvārakā (द्वारकागमनानुमति)
मनुष्य, पितर, देवता, पशु, मृग, पक्षी तथा अन्य जितने चराचर प्राणी हैं, वे सब नित्य तपस्यामें संलग्न होकर ही सदा सिद्धि प्राप्त करते हैं। तपस्याके बलसे ही महामायावी देवता स्वर्गमें निवास करते हैं ।।
manuṣya-pitara-devatā-paśu-mṛga-pakṣī tathā anye yāvantaś carācarāḥ prāṇinaḥ santi, te sarve nityaṁ tapasyāyāṁ saṁlagnāḥ santaḥ sadā siddhiṁ prāpnuvanti. tapasyā-balenāiva mahāmāyāvino devatāḥ svarge nivāsanti. āśīr-yuktāni karmāṇi kurvanti ye tv atandritāḥ, ahaṅkāra-samāyuktās te sakāśe prajāpateḥ (lokaṁ yānti).
Thần Vāyu nói: “Mọi loài—người, các Pitṛ, chư thiên, gia súc, thú rừng, chim muông, và mọi loài khác, dù động hay bất động—chỉ nhờ luôn chuyên cần khổ hạnh mà đạt thành tựu. Bởi sức mạnh của khổ hạnh, ngay cả các vị thần kỳ diệu vĩ đại cũng ngự nơi cõi trời. Nhưng những kẻ gạt bỏ lười biếng mà vẫn làm các nghi lễ theo dục vọng, kèm lời chúc phúc, song bị trói buộc bởi ngã mạn, thì đi đến cõi của Prajāpati.”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
Austerity (tapas)—steady, disciplined effort—is presented as the universal means by which beings attain success and higher states. In contrast, actions driven by desire and reinforced by ego yield limited, conditioned results (a specific heavenly realm), not the highest attainment.
Vāyu addresses the listener with a doctrinal explanation: he generalizes across all classes of beings that tapas is the basis of accomplishment and even divine residence in heaven, then distinguishes the destiny of those who perform result-seeking rites with ego, assigning them to Prajāpati’s realm.