Shloka 40
Mind as Charioteer; Kṣetrajña, Tapas, and Dhyāna-Yoga
Adhyātma-Upadeśa
शब्द: स्पर्शस्तथा रूप॑ रसो गन्धक्षु पञजचम: । एते पज्च गुणा भूमेवविज्ञेया द्विजसत्तमा:,विप्रवरो! शब्द, स्पर्श, रूप, रस और पाँचवाँ गन्ध--ये ही पृथ्वीके पाँच गुण जानने चाहिये
śabdaḥ sparśas tathā rūpaṃ raso gandhaś ca pañcamaḥ | ete pañca guṇā bhūmer vijñeyā dvijasattama vipravara ||
Thần Vāyu nói: “Hỡi bậc tối thắng trong hàng ‘nhị sinh’, hỡi vị Bà-la-môn thượng thủ! Âm thanh, xúc chạm, sắc tướng, vị, và thứ năm là hương—năm điều ấy phải hiểu là các tính của đất.”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
Earth (bhūmi) is characterized by five sensory qualities—sound, touch, form, taste, and smell—presented as a framework for correct discernment of material experience.
Vāyu-deva addresses a learned brāhmaṇa, giving a concise doctrinal instruction about the elemental qualities, as part of a broader didactic conversation in the Ashvamedhika Parva.