Shloka 2
कālacakra-वर्णनम् तथा āśrama-धarma-निरूपणम्
The Wheel of Time and the Norms of the Āśramas
जराशोकसमादविहष्ट व्याधिव्यसनसम्भवम् | देशकालविचारीदं श्रमव्यायामनि:स्वनम्
jarāśokasamādavihṛṣṭaṁ vyādhivyasanasaṁbhavam | deśakālavicārīdaṁ śramavyāyāmaniḥsvanam
Thần Vāyu nói: “Âm thanh này phát sinh từ nhọc nhằn và gắng sức—sinh bởi bệnh tật và tai ương, lại càng nặng bởi tuổi già, sầu muộn và khổ não. Nó đổi thay theo nơi chốn và thời khắc, chính là tiếng ồn của mệt mỏi và lao lực.”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how human suffering and limitation—old age, grief, illness, and adversity—manifest outwardly even as something as simple as a sound. Ethically, it encourages discernment and compassion: one should interpret signs of strain in others with understanding, recognizing the conditioned nature of distress (by time, place, and circumstance).
Vāyudeva is explaining the nature and cause of a particular sound/utterance, identifying it as the noise produced by fatigue and strenuous exertion, and tracing it to underlying conditions such as illness, misfortune, old age, and grief, which fluctuate with context (place and time).